نعمت اللهى يا سيد عز الدين .
آغاز : خرد پيمانهء انصاف يكبار اگر بردارد - بهپيمايد هر آن چيزىكه دهقان زير سر دارد .
اعلام 3 / 2450 ناصر ؛ طبقات 5 / 198 .
تركيه ، كتابخانهها 504 در مجموعه سرودهها از سدهء 11 ق .
* سؤال و جواب ،
سؤالات : پرسش و پاسخ .
مير سيد على همدانى ( - پرسش و پاسخ ) .
* سوال و جواب شمس الدين جوهرى سمنانى .
از رشيد الدين فضل الله همدانى ( 648 - 718 ق / 1250 - 1318 م ) . ( - اسئله و اجوبه ) . در پاسخ « مولانا معظم شمس الدين جوهرى » كه از خود در ديباچه به محمد بن جوهرى السمنانى ، ياد كرده است . در 6 بند : 1 - تسلسل در جانب علت محال است . اما در جانب معلول جايز ، 2 - حصول مواليد سهگانه به واسطهء فعل و انفعال عناصر اربعه ، 3 - تقديم واجب بر عالم تقدم ذاتى باشد و بر چه وجه .
4 - حركات چهار است : ارادى ، طبيعى ، قشرى و عرضى . پس حركت نبض چگونه است ؟ ، 5 - حركات چگونهاند ؟ 6 - اختلاف نفوس بشرى ، اختلاف اخلاق و صور ، كيفيت حصول آتش در قعر بحر .
خواجه تكتك پرسشها را به شماره از « جواب يكم » تا « جواب ششم » پاسخ گفته است .
و در پاسخ سوم برمىآيد كه نام مجموعه « كتاب اسئله و اجوبهء رشيديه » است . در آن نام چند تن از نامآوران روزگارش آمده است ( - هفتاد مقاله 2 / 850 ) و نيز از رسالهء خود به نام « فيض و فياض » نام مىبرد . اين گفتار ( سؤال و جواب . . . ) در ص 73 - 91 چاپ فاكس ميله جاى دارد .
آغاز : بعد از حمد بارى عزّ و علا ، و درود بر سرور انبيا . . . چنين گويد محرر اين كلمات . . .
« محمد بن جوهرى السمنانى » .
منزوى ، هفتاد مقاله ، 2 / 849 ؛ سلطان قرايى ، مجلهء مهر ، س 8 ( مرداد 1331 خ ، 280 ؛ اعلام 2 / 1791 .
دايرهء المعارف ، ش ( 11 ) 721 عكسى .
گنجبخش ش 13789 .
* سوال و جواب شهاب الدين زاكانى .
از همان رشيد الدين فضل الله همدانى ( - بالا ) ( - اسئله و اجويه ) . در پاسخ پرسشى است از « مولاناى معظم شهاب المله و الدين الزاكانى » كه از او نشانى بيشتر نداده است . دربارهء « بارىتعالى كه قادر مختار است يا موجب بالذات » كه مىگويد بدان پاسخى به قواعد حكما خواهم داد . در آن از رسالهء خود به نام « فيض و فياض » ( فرق خلق و فيض ) كه در كتاب بزرگتر خود « لطايف » ( - لطايف الحقايق ؟ ) درج كرده نام برده است . اين گفتار در ص 65 - 69 چاپ فكس ميله جاى دارد .
آغاز : كسى كه هر معنى مشكلى كه سانح شود ، و هر قضيهء مفصلى كه واقع گردد .
منزوى ، هفتاد مقاله ، 2 / 849 ؛ سلطان قرايى ، مجلهء مهر ، س 8 / 1331 خ ، 212 ؛ اعلام 2 / 1791 .
دايرة المعارف ش ( 8 ) 721 عكسى .
گنجبخش ش 13789 .
* سوال و جواب عضد الدين مطرزى .
از همان رشيد الدين فضل الله همدانى ( - بالا ) .