« قانون مسعودى » ست با افزودگيهايى . واپسين ترصيد در آن به سال 1131 ق ، به روزگار محمد پادشاه فرزند سليم ( ؟ ) است .
آغاز : چون تفصيل راصدين در چند موضع از اين نموده شد ، جدولى كه استاد كل ابوريحان بيرونى در اين جنگ نقل شد .
نسخهها 1 / 217 .
* احوال سهام :
در دانستن سال و احوال سهام .
تنها « باب » نهم آن در نسخه هست ، و اين باب در 8 « فصل » است : فصل يكم اندر بيرون آوردن سهم سعادت . واوپسين فصل فى الضمير .
الهيات ، مشهد 1 / 347 .
* احوال عناصر و كاينات جو .
از عبد اللّه فرزند اصيل ، در 1 « مقدمه » و 2 « مقاله » ، به نام شاه عبد اللّه . روزگارش بدست نيامد ، جز آنكه در مجموعهاى است از سدهى 10 ق .
آغاز : تعالى جناب ذاته عن ان يدر كه العصم و الخيال .
خوانسارى 1 / 91 .
* احوال نيرين .
ن . گفتارىست در بيان خورشيد و ماه و اينكه زمين مركز جهان است ، به خواهش دوستان . ( - اثبات سكون زمين ، اثبات حركت شمس ) .
آغاز : بر ضماير صافيهى هوشمندان و آگاه و خواطر . . . كه در باب نيرين شمس و قمر فيما بين بعضى از . . . مناظره و مباحثه به ظهور رسيده .
نسخهها 1 / 217 ( 1 نسخه ) .
* اختربينى -
نجوم .
* اختر جمالى :
منظر نجوم . از شير محمد فرزند حسين منجم ، مشهور به هزارهاى .
روزگارش و نام كار يا كارهايش روشن نيست و نياز به بررسى دارد : از روزگار اكبر پادشاه ( 963 - 1014 ق ) يا جهانگير ( 1014 - 1037 ق ) ( - اختر هزارى ) .
منظومهاى است در 362 بيت . در آن آمده :
نام من شير محمد ياب - * مولدم هزارهى پنجاب . . .
در تخلص هزاريم نام است * . . . بود ز هجرت رسول عرب -
سى و سه يكهزار ماه رجب . . . * كردم اختر جمالى آن را نام . . .
سيصد و شصت بيت و اثنين .
در اينكه چه جدايى با « اختر هزارى » دارد ، بايستى بررسى شود .
آغاز :
گويم اكنون سخن به لفظ لطيف - * به زبان فصيح و بحر خفيف -
خوش قواعد برآورم ز نجوم - * محض للّه سازمش منظوم .
مشترك 1 / 230 ( 3 نسخه ) ، همانجا 7 / 817 « اختر جمالى : منظر نجوم » ، همانجا 9 / 1924 .
بشير حسين ، شيرانى 3 / 520 « منظر نجوم » سرودهى 1030 ، آغاز برابر .
* اختر قليچ خانى -
اختر هزارى .
* اختر هزارى :
اختر قليچ خانى : هفت اختر .
از شير محمد هزارهاى كه ياد او در « اختر جمالى » ( - بالا ) گذشت . به نام قليچ خان منصبدار هزارهى پنجاب ( د 1065 / 1655 م ) ( قاموس مشاهير 2 / 146 ) ، به روزگار اكبر پادشاه ( 963 - 1014 ق ) ، در رجب 1002 / مارس 1594 م ، و يا جهانگير ( 1014 - 1037 ق و تاريخ 1052 ق / 1642 م . در آن بارها از خود به « هزارى » ياد كرده . و در انگيزهى سرودن مىگويد :
شاه و الا چنان اشارت كرد . . . * هم به آنوقت كردمش آغاز -
تا به سى روز شد تمام اين راز . . . * سالش از سروپاى غرايبگير ( 1002 ) . . .
نام من شير محمد ياب - * مولدم دان هزارهى پنجاب -
هست خطابم هزارى بن حسين .
برخى نسخهها در 7 « اختر » و برخى با سربند « باب » است . و با يكديگر جدايى دارند .