عبد الرحيم ( د 1268 ق ) ، واعظ و مدرس در تالار توحيدخانه در آستان قدس ، در « مجلس » هايى براى روضهخوانان .
نسخهها 6 / 4539 « مصايب المعصومين :
مصايب الائمه » او .
اشكورى 1 / 177 .
روضة الشهدا . ن .
نام كتاب تنها در انجامه به خامهء نويسنده آمده است . در رويداد كربلا و جز نگاشتهء كاشفى ، گردآورى يكى از اهل سنت . ولى با همان مطالب كه در ديگر « روضهخوانى » ها آمده است . به نثر آميخته به نظم نامبوب ؛ سربندهاى « اما راويان اخبار و ناقلان آثار چنين روايت مىكنند » . و از سفارش معاويه به يزيد دربارهء آن چهار كس و مرگ او ، و بيعت خواستن يزيد از حضرت حسين ( ع ) و سفر ايشان به سوى مكه و كربلا آغاز مىشود . سپس شهادت مسلم بن عقيل ، شهادت پسران مسلم ، شهادت حضرت حسين ، كه اين يكى عمدهء كتاب را دربر دارد .
آغاز : سپاس و ستايش صانعى را كه به قلم صنع خود اين همه صورتهاى عجيب و غريب . . . اما راويان اخبار و ناقلان .
مشترك 10 / 370 ( 1 نسخه ) ؛ برگل 2 / 903 از كاشفى .
روضة الشهدا . ن . ( يكى نيستند ) .
نسخهها 6 / 4477 ( 1 نسخه ) ؛ فرهنگستان ، الفبايى 293 ؛ گنج 4 / 1976 ؛ موزهى سالار 1 / 131 تا 133 ش 115 تا 117 ( 3 نسخه ) .
روضة الشهداء : زبدة الجوهرى .
مروزى . آغاز :
حمد له ، صلاة . اما بعد بدانكه حضرت صبور بىملال و شكور بىزوال عضمت عطياته و تمت بركاته .
ازبكستان ، تاشكند 9 / 433 ( 2 نسخه ) .
روضة الصابرين .
صابر تونسوى ، خدابخش نگاشتهى 1198 ق / 1784 م . نگارنده در سنگهر ( نه ستكهر ) علاقهء تونسه و نزديك ديره غازيخان ( پنجاب پاكستان ) مىزيسته است و در هيجده سالگى اين كار را انجام داده است . حماسهء شيواى رويداد كربلا است ، با سربندهاى : مناجات ( كه در پايانش مىگويد :
بر اين بارگاه « صابر » پرگناه * - نيارد به جز مصطفى عذرخواه .
نعت اول ، نعت دوم ، سوم ، مدح خديو شاه زمان ، سلطان معين الدين مبارز الدين ابو الفتح محمد سربلند خان سدوزئى ( از خانوادههاى افغان ) ، سبب تأليف كتاب روضة الصابرين . آغاز مىشود با ذكر هاشم و عبد الشمس پسران توامان عبد مناف ، آغاز عداوت يزيد پليد و بيعت نكردن و نكاح كردن زينب زوجهء عبد اللّه بن زبير ، مرگ معاويه . . .
در سبب تأليف گويد :
شده « روضة الصابرين » نام او * - نكو كن خدايا سرانجام او
- به امداد شاهنشه ذو الجلال * - نوشتم به عمر ده و هشت سال
- صد و يكهزار و نود بود و هشت * - كه اين داستان كهن تازه گشت .
در پايان برخى از نسخهها ، از آن ميان نسخهء گنج انجامهاى است به نظم از نويسندهء نسخه :
كتاب عجيب و قصهاى خوشترين * - خوشا نام او « روضه الصابرين »
- ز ملا خدابخش كه تصنيف اوست * - به سنگهر درون جاى تعريف اوست . . .
به وقت ضحى ، يوم سبت كبير * - به تاسع ز ماه ربيع الاخير
- هزار و دوصد ، شصت و سه سال بود ( 1263 ) * - ز هجرت كه اين مظلم رخ نمود .
و اين انجامه نادرست در فهرست گنجبخش 4 / 1976 تاريخ نگارش آمده . آغاز :
جهانآفرينا خدايى تراست * - گداييم ما ، پادشاهى تراست -