فخردين . . . * پسر عم باذل به همت بلند . . .
مرا گفت اى شير معنى شكار . . . * چو از دلگشانامه پرداختى
- به كنج خموشى چرا ساختى . . . * مدد جوى از حيدر نامدار
- به اتمام اين « حمله » همت گمار . . . * مدد خواستم از جناب على
- به اتمام اين « حملهء حيدرى » .
و در پايان تخلص خود را آورده است :
زبان دركش « آزاد » زين گفتگو * - كه افتاد آتش مرا موبهمو .
ثنايى كه سردفتر نامههاست * - خداوند لوح و قلم را سزاست
- بلندى ده آسمان بلند * - ز كنه كمالش خرد شهربند .
مشترك 8 / 1010 ( 4 نسخه ) ، همانجا 10 / 291 ( 1 نسخه ) ؛ نسخهها 4 / 2774 ؛ ذريعه 8 / 255 « دلگشانامه » كه نادرست از مير غلام على دانسته است ، همانجا 9 / 206 « جنون » همين سراينده كه در آنجا از اين كارش سخنى نرفته است ، همانجا 19 / 162 « مثنوى حملهء حيدرى » ؛ حماسهسرايى در ايران 389 ، 390 نادرست ؛ گلچين معانى ، حماسهسرايى دينى ، آستان قدس 7 / 316 بررسى ، كه در آنجا آمده است : اين شاعر شيعى كشميرى بوده .
ملى تبريز 1 / 440 ؛ ريو 2 / 719 نادرست از مير غلام على دانسته است ؛ گنج 4 / 1967 ؛ نوشاهى ، موزه 565 .
حملهء حيدرى ، تكملهء ميان احسن .
دنبالهء كار باذل - محاربهء غضنفرى .
برگل 2 / 844 ، 847 « محاربهء غضنفرى » .
حملهء حيدرى . باذل مشهدى ،
ميرزا محمد رفيع شاهجهانآبادى به روزگار شاهجهان ( 1037 - 1067 ق ) از خراسان به هند آمده ، در شاهجهانآباد ( دهلى ) جاى گزيده است . گذشته از سرودهها ، نثرى از وى در دست هست ( مشترك بخش نامهنگارى 5 / 249 ) .
حملهء حيدرى ، حماسهء دينى است ، از روى « معارج النبوه فى مدارج الفتوه » معين مسكين فراهى ( د 907 ق / 1 - 1502 م ) . سرگذشت پيامبر ( ص ) و جانشينان ايشان را تا پايان كار عثمان ، به شيوهء افسانهاى ، و پيرامون بيست و هشت هزار بيت ، سروده است . سپس ديگران :
ابو طالب فندرسكى و ارجمند آزاد و جز آنها ( مشترك 8 / 1009 ، 1111 ) كار او را دنبال كردهاند ( برگل ؛ 2 / 843 ) نام پنج تن كه او را دنبال كردهاند آورده است ) . تخلص سراينده و نام كتاب در آن آمده است :
همين است گر شيوهء شاعرى * - پس از شاعرى هست « باذل » برى . . .
بر آن نامها يافت بالاترى * - شدش نام زان « حمله حيدرى » .
تاريخ سرودن در متن نيامده است . مفتى مير محمد عباس در پايان چاپ 1267 ق چنين آورده است :
ز تاريخ آن روزگار شريف * - به تخمين خبر داد « نظم شريف »
1119 ق ( 1707 م ) . آغاز :
به نام خداوند بسياربخش * - خردبخش و دينبخش و دينار بخش
- همه كام دنيا و دين كردگار * - از اين هر سه نعمت نمود آشكار .
مشترك 8 / 1005 ( 27 نسخه ) ، همانجا 10 / 289 ( 1 نسخه ) ؛ نسخهها 4 / 2775 ، همانجا 6 / 4455 ( 4 نسخه ) ؛ ذريعه 7 / 91 « حملهء حيدرى » ، همانجا 9 / 118 « ديوان باذل » ، همانجا 19 / 162 « مثنوى حملهء حيدرى » ؛ استورى 199 ، 1257 ؛ برگل 2 / 843 « حملهء حيدرى » و پنج تن كه كار وى را دنبال كردهاند ؛ حماسهسرايى در ايران 379 ؛ گلچين معانى ، حماسههاى دينى ؛ آستان قدس 7 / 309 نام يا نشان و گزارش 54 اثر منظوم در اين زمينه ؛ مشار 2 / 1822 ( 4 چاپ ) ؛