كشمكشهاى روزگار افشار ، زند ، قاجار و زندگىنامهء گروهى از سرايندگان و ناموران . آغاز :
سرشوريده در اين بازار پرسودا سامان كجا پذيرد .
نسخهها 6 / 4280 ؛ استورى 1 / 335 ، 889 زندگىنامه ؛ تاريخ تذكره 1 / 17 ، 434 و 2 / 562 ؛ سبكشناسى 3 / 321 ؛ مشار 1 / 1184 ( جلد 1 ، تبريز 1349 خ ، 30 + 523 ص ) ؛ تذكرهنويسى 767 .
مجلس 3 ( چ 2 ) 537 ؛ ملى 5 / 372 ؛ ريو ، ذيل 132 .
تجزية الامصار و تزجية الاعصار :
تجزية الامصار و ترجمة الاعصار : تاريخ وصاف .
از وصاف الحضرة خواجه شهاب الدين عبد اللّه شرف ( شيراز 663 - 730 ق ) فرزند عز الدين فضل اللّه يزدى . در 5 جزء دنبالهء « جهانگشاى » جوينى را گرفته ، با نثرى دشوار ، تاريخ چنگيز و فرزندان او را ، رويدادهاى 656 - 728 ، از گشودن بغداد تا پسين خان مغولى را گزارش كرده است .
در 34 سالگى در 699 / 1300 م به نگارش جلد يكم پرداخته و در 712 / 2 - 1313 م جلد پنجم را به پايان رسانده ، در سلطانيه به اولجايتو خدابنده پيشكش كرده است .
حسين فرزند حسين انصارى ، به دستور مغيث الدين ابو الفتح ميرزا ابراهيم سلطان پسر شاهرخ فرمانرواى شيراز ، در 823 ق / 1420 م ، سه بخش اين كتاب را كوتاه و به نثر ساده درآورده است . آغاز اين تحرير : حمد و ستايش مر خدايى را كه انوار اخلاصش .
تحرير تازهاى از آن از عبد المحمد آيتى ، به نام « تحرير تاريخ وصّاف » تهران 1346 خ چاپ شده است .
آغاز 1 : حمد و ستايش كه انوار اخلاصش آفاق و انفس . آغاز ج 2 : فرخترين نوايى كه ناى مرغ زمزمهسراى زبان را . آغاز ج 3 : الحمد للّه الذى خلق الانسان من حماء مسنون . آغاز ج 4 :
ابتسم الورد بنشر النسيم بشرا بين يدى ، آغاز ج 5 :
هرسپاسى كه ساحت اوضاعش مصون از ساحت خيال .
نسخهها 6 / 4280 ( 112 نسخه ) ؛ مشترك 10 / 156 ( 12 نسخه ) ؛ استورى 1 / 267 ، 1272 ؛ ذريعه 3 / 358 « تجزية الامصار . . . » و 25 / 94 « وصاف الحضرة » ؛ صفا 3 / 1151 ، 1258 ، 1261 و 5 : 3 / 1562 « منتخب » ؛ نفيسى 1 / 143 ؛ تاريخ افغانستان 1 / 45 ؛ مشار 1 / 1185 « تجزية الامصار . . . » ( 16 چ ) ؛ 1192 « تحرير تاريخ وصاف » آيتى ؛ سعدى تا جامى 92 ؛ اندياآفيس ، چاپى 533 ؛ پاكستان و هند 5 / 512 « تاريخ وصاف » ؛ ترجمهها 172 براى ترجمههاى اردويى آن ؛ مارشال 487 .
آستان قدس 3 / 76 و 7 / 44 ، 48 ( 8 نسخه ) و 9 / 22 ؛ آستان قدس ، الفبايى 100 ، 104 ( 14 نسخه ) ؛ ادبيات ، حكمت 6 ؛ ادبيات 1 / 81 ؛ اشكورى 8 / 202 و 12 / 183 و 19 / 58 ؛ الهيات 1 / 21 ( 4 نسخه ) ؛ الهيات ، مشهد 1 / 27 ؛ تبريز 1 / 142 ، 184 ؛ تبريز ، يونسى 1 / 183 ، 184 ، 185 ؛ تهران ، نوربخش 2 / 180 ؛ دانشگاه 2 / 525 و 9 / 1256 ش 2488 و 10 / 1593 ش 2716 و 15 / 4120 ش 5127 ؛ دو كتابخانه 629 ( 9 نسخه ) ؛ رشت ، روشن 17 ( 2 نسخه ) ؛ سپهسالار 3 / 318 ، 319 ( 3 نسخه ) ؛ سلطنتى ، اتاباى ، تاريخ 449 تا 459 ( 5 نسخه ) ؛ سنا 2 / 35 ؛ فيلم 1 / 41 ( 2 نسخه ) 629 ( شايد ) و 2 / 162 ؛ قم ، فيضيه