/ 1338 م بدان مىپرداخته است . و صفا ( 3 / 1270 ) تاريخ انجام را 743 ق / 1322 م آورده است . تاريخ عمومى و جغرافياى طبيعى جهان است . كه از آفرينش جهان و بيان عقول و نفوس و اعراض و جواهر و افلاك و عناصر و معادن و نباتات و جانوران و آفرينش آدم ، آغاز مىشود ، سپس تاريخ پادشاهان . فهرست مطالب آن در برگل ( 2 / 492 ) به تفصيل آمده است . كه با دو « مقدمه » و سپس دو « گفتار » : آفرينش جهان ، هفت اقليم آغاز مىشود ، سپس 2 « قسم » در تاريخ . ولى نسخهء كراچى با سربندهاى « فصل » است : فصل 1 - عقل و نفس ، 2 - ظهور افلاك ، 3 - بروج و كواكب سبعه ، 4 - طبايع و عناصر اربعه ، . . . 8 - كيفيت عناصر اربعه . و از اين به پس سربندها در نسخهء كراچى مشخص نيست ، اما دربارهء اقوام و قبايل اقاليم هفتگانه و تاريخ عالم و پادشاهان و اميران است . براى ترجمههاى آن به تركى و به زبانهاى اروپايى - برگل 2 / 490 .
آغاز ديباچهء يكم : الحمد للّه الذى جعل الحمد مفتاحا لكنزه و سبقا للمزيد . سپاس و ستايش حضرت مقدس را سزد . . . آغاز ديباچهء دوم :
حمد و ثناى كه اوراق اشجار و اقطار امطار با شمار آن بىمقدار نمايد .
مشترك 10 / 94 ( 1 نسخه ) ؛ نسخهها 6 / 4189 ( 10 نسخه ) ؛ ذريعه 20 / 19 ؛ استوى 1 / 84 « مجمع الانساب يا جامع الانساب » ؛ برگل 2 / 491 به تفصيل ( 15 نسخه ) ؛ صفا 3 / 1269 ، 1270 ؛ نفيسى 1 / 182 ؛ سعدى تا جامى 146 ؛ كشف الظنون 2 / 1598 .
دانشگاه 16 / 103 ؛ فيلمها 1 / 180 ( 4 نسخه ) ، همانجا 3 / 220 ؛ ملك 4 / 729 ؛ نشريه 4 / 340 ، همانجا 8 / 59 .
اته 21 ، 22 ؛ ايوانف 7 ؛ بادليان 20 ش 31 ؛ براون 42 ؛ بلوشه 1 / 208 ، 269 ؛ تاجيكستان ، دوشنبه 1 / 139 ؛ ديوان هند ش 2385 ؛ راجستان 1 / 5 ؛ ريو 1 / 83 ، 84 ، همانجا 3 / 1020 ؛ فرهنگستان ، الفبايى 1 / 503 ( 2 نسخه ) ؛ قصر علم 132 ؛ كيمبريج ، براون ، ذيل 42 ش 162 ؛ نوشاهى ، موزه 696 ؛ ينى جامع 909 ( تاور 30 ) .
* مجمع التواريخ : تاريخ حيدرى : زبدة التواريخ .
مير حيدر رازى فرزند على حسينى ( ن 1020 - 1028 ق ) . تاريخ عمومى است از آغاز تا روزگار نگارش ، كه در بيست و پنج سالگى بدان آغاز و در 1028 ق به انجام رسانده است . جلد دوم آن در سرگذشت فرزانگان و سرايندگان است . در 5 « باب » است : 1 - جهان عرب ، 2 - ايرانيان ، 3 - آسياى مركزى و خاورى ، 4 - غرب ( اروپا ) ، 5 - هند .
نسخهها 6 / 4194 ( 6 نسخه ) ؛ استورى 124 ، 1241 با نام دوم ؛ برگل 2 / 610 نام دوم ( 7 نسخه ) ؛ تاريخ تذكرهها 2 / 769 نام يكم ؛ تاريخ افغانستان 1 / 85 « زبدة التواريخ » ؛ تذكره مورخين 175 « زبدة التواريخ » ؛ پاكستان و هند 4 / 516 ؛ صفا 5 : 3 / 1557 ، 1725 .
دانشگاه 16 / 104 با سه نام بالا ؛ 300 همان سه نام ؛ فيلمها 1 / 33 « تاريخ حيدرى يا . . . يا . . . » همان سه نام بالا ؛ مجلس ش 2136 به نقل .
برلين ، پادشاهى 418 ، 419 « تاريخ حيدرى » ؛ بلوشه 1 / 327 ( 541 - 542 ) ؛ ريو 1 / 33 ، همانجا 3 / 888 - 887 ؛ ريو ، ذيل 33 ؛ شورى ، سالتيك ، شدرين 2 / 169