هر نوع اطلاع ، طرف احتياج و لزوم است .
سنا 2 / 133 .
* جغرافياى لرستان . ن . نگارنده به روزگار ناصر الدين شاه قاجار مأموريت مىيابد
كه از لرستان ديدن كند و از نقاط مهم آن ، از شهرها و رودخانهها و كوهها و مرز آن با عربستان اطلاعاتى گرد آورد . اين كتاب گذشته از جغرافياى طبيعى ، از ايلهايى كه در اين سرزمين زندگى مىكنند ، نيز اطلاعاتى در بر دارد . آغاز : جغرافياى لرستان . چون بر قاطبهء چاكران و جاننثاران آستان سپهر نشان همايون .
نسخهها 6 / 3956 ( 1 نسخه ) ؛ ملى 1 / 465 .
* جغرافياى لهستان .
على مترجم ، از مترجمان دار الترجمهء ناصرى . ( ن 1303 ق ) . جغرافياى طبيعى و سياسى و اقتصادى آن كشور است ، و از اقوامى كه در آنجا زيسته و رويدادهايى كه در نيمهء يكم سدهء نوزدهم بر آن سامان گذشته نيز گفتگو كرده است . آغاز : مقدمه . از لفظ لهستان بزرگترين دولت شمالى و مركزى اروپا به خاطرهها خطور مىكند ، و شنيعترين كبايرپلتيك جديد در مدنظر مىآيد .
نسخهها 6 / 3956 ( 1 نسخه ) ؛ ملى 1 / 379 .
* جغرافياى مازندران .
محمد ميرزا مهندس - جغرافياى تاريخى مازندران .
* جغرافياى مازندران و گيلان و دامغان و سمنان .
ميرزا ابراهيم در 25 رمضان 1276 ق بدان آغاز شده و سفرنامه مانندى است كه در آن از بلوكهاى اين سامان از راه تهران - سمنان - دامغان - شاهرود - استرآباد - تركمنسراى - مازندران - گيلان - آستارا نام برده است .
نسخهها 6 / 3957 ( 1 نسخه ) ؛ فيلمها 1 / 68 ، فرهنگستان ، الفبايى 1 / 430 « كتاب استرآباد و مازندران و . . . و غيره » .
* جغرافياى مازندران . - جغرافياى گيلان و مازندران .
* جغرافياى مازندران . اعتضاد السلطنه -
جغرافياى محال مازندران .
* جغرافياى محال جرمى .
افشار ، ابو الحسن خان فرزند عليقلى ( علينقى ) خان .
مهماندار سفارت ( ن . غرهء ج 2 / 1305 ق ) .
سفرنامه مانندى است از محال جرمى با 14 تابلو نقاشى آبرنگ كه در صفحهء برابر هريك وضع جغرافيايى آن بخش را گزارش كرده است . بدين گونه : 1 - قريه كلهر عظيم بيك ، 2 - قريه طولى محال دشت خالصه ، 3 - گردنه و قراول خانهء سلانك ميان جرمى و طولى ، 4 - جرمى رود ، 5 - قبلهء جرمى و قلعهء مخصوص ، 8 - كوه شمشير بتى از محال تركوردشت ، 10 - كوه خليل ميربهادر . . . ، 14 - قريهء كوكرچين .
نسخهها 6 / 3957 ( 1 نسخه ) ؛ مجلس ش 4047 .
* جغرافياى محال مازندران .
عليقلى ميرزا اعتضاد السلطنه ( ن 1285 ق ) . به دستور ناصر الدين شاه ( 1264 - 1313 ق ) ، هنگام سفر او با شاه به كلاردشت مازندران ، به سال ( 1285 ق 1868 م ) . دربارهء چالوس ، قومش از « معجم البلدان » و « مراصد الاطلاع » ترجمه كرده و چيزهايى بر آنها افزوده است . آغاز : و الصلاة و السلام على خير خلقه و آله . و بعد ، چون در ماه ربيع الثانى موافق او ماه فرانسه ، در سال 1285 مطابق 1868 عيسوى ، در هنگامى كه اين چاكر عليقلى قاجار در ركاب .