مراكز قديم تمدن ايران است و انتساب آن به عربستان يكسره بىمورد است و اگر هيچ دليل ديگرى بر اين سخن جز نام گلپايگان معادل « گرپاتگان » نداشته باشيم ، همين كلمه اقوى دليل بر قدمت آن است ولى وجود نامهاى ديگرى چون گنداب ( حتما با ضم اول ) وانشان ، تجره ، تيكن و قودجان معادل « كودكان » و اسفاگرد و استهلك و غيره همه دلايل اين قدمت است . از سوى ديگر وجود يك لهجهء بسيار فاخر قيمتى در وانشان كه انظار محققان را به خود جلب كرده و در ديههاى ديگر نيز وجود دارد و باز نشان و دليل ديگر قدمت اين ناحيه است .
بههرحال ديه تيكن با همين صورت كهن خود ديهى بسيار معتبر در ناحيت گلپايگان بهشمار مىرود و در سال 1375 اين ديه 594 نفر جمعيت داشته است . چون احداث سد گلپايگان و جادههاى آسفالت بسيار و ايجاد امكانات زراعى و بهداشتى همه به هم دست داده و گلپايگان و نواحى آن را بسيار آباد ساخته است . نظر به اينكه عمدهء مقصد ما تحقيق در نام امكنه است مىپردازيم به واژهء تيكن .
واژهشناسى :
نامواژهء تيكن مىتواند از دو جزء « تى + كن » آمده باشد ، در جزء نخستين حرف « ت » مبدل از « د » است و بنابراين صورت درست واژه بهصورت ديكن در مىآيد و « دى » نام يكى از ايزدان بسيار محترم زرتشتى است كه هنوز در دىماه براى ما باقى مانده و بهصورت « دى » و « دى » هر دو تلفظ مىشود . در اوستا بهصورت « دذو »
( Dadhva )
به معناى آفريننده و دادار است و اغلب صفت اهورامزدا است و بهصورت دى به دين و دى به مهر هم آمده است . و با دئوس و ذئوس و ديو و
Dieu
فرانسه بىارتباط نيست و نام روز هشتم هر ماه نيز هست و همچنين نام ماه دهم تقويم جلالى نيز مىباشد . و « كن » از ريشهء كندن همان قنات است يعنى قنات منسوب به آفريدگار و دادار و خداوند . و روى هم يعنى قنات مقدس .
از سوى ديگر بهعلت وجود نامواژههاى تيك ( شهركرد ، ممسنى ) ، تيك سياه ( جيرفت ) تيكدار و تيكدر ( كرمان ) و همچنين نامواژههاى تيغن ( ايذه ) ، تيغ سياه ، تيغ سفيد ( جيرفت ، ميناب ) « 1 » كه در همهء اينها ريشهء « تيك » معادل « تيغ » به معنى « خار » آشكار است ، مىتوان
هامش
( 1 ) - ن . ك . به : فرهنگ آ . م . م . ص 155 .