الروايات
قياس ابليس هنگام امر خدا به سجده آدم
الحديث الثامن عشر و هو الرابع و السبعون و المائة
عن احمد بن محمد عن الحسن بن على بن يقطين عن الحسين بن نباح عن ابيه عن ابى عبد اللَّه ( ع ) قال ان ابليس قاس نفسه بآدم فقال
خَلَقْتَنِي مِنْ نارٍ وَ خَلَقْتَهُ مِنْ طِينٍ
فلو قاس الجوهر الذى خلق اللَّه منه آدم بالنار كان ذلك اكثر نورا و ضياء من النار .
شرح راوى گويد امام صادق عليه السّلام فرمود ابليس هنگام امر او به سجده به پيشگاه ساحت كبريائى خود را بآدم قياس نمود و عرض نمود مرا از آتش آفريده و خلق فرمودهاى و آدم را از آب و خاك و چنانچه جوهر روانى و روح قدس آدم را با آتش قياس مىنمود هرگز قابل قياس نبود زيرا روح آدم نور محض با روشنائى آميخته با تيرهگى آتش هرگز تناسبى نخواهد داشت .
انسان مركب از دو جوهر است بدن عنصرى كه از خاك و آب و عناصر صورت گرفته است و ديگر كه روح قدس و مجرد و نورانى كه از عالم امر است و هنگامى كه روح مجرد به جنين تعلق بيابد گر چه آغاز بشر عادى صرف محض بوده و در اثر استعداد و زياده بر تصورى كه در كمون نهفته دارد بمقاماتى