از عنوان كلى خارج شده تحقق خارجى يافته است همچنين نقشه و ساير لوازم ديگر بالاخره بنا كه هر آجرى گذاشته مىشود از شئون تقدير ساختمان بشمار مىآيد پس قسمتى از فعل اختيارى عبارت از تقدير بناء و ساختمان است .
بالاخره تقدير عنوان كلى است و در هر مورد تقدير باقتضاء آن مورد صادق است و بدون تقدير و تشخيص هرگز فعل و يا موجودى صورت نخواهد گرفت .
براى تشريح مقام تقدير كريمه
الَّذِي خَلَقَ فَسَوَّى وَ الَّذِي قَدَّرَ فَهَدى
تشريح و تفسير مىشود از جمله آثار قدرت ساحت كبريائى آنست كه موجودات عالم طبع را آفريده و از اجزاء آن را از لا شىء شكل و صورت داده و از اجزائى آن را جمع نموده و گرد آورده و همه اجزاء آن را متناسب و مساوى قرار داد و هر جزئى را در موقع مناسب نهاده و مثلا در اختيار بشر ديدگان را موضع خاص قرار داد كه غير آن خلل لازم مىآيد .
و ديگر همه موجودات عالم طبع را با قدر و اندازه مخصوص و حدود معين و مشخص آفريد و ذات و صفات و آثار هر يك از آنها را مخصوص و معين قرار داد براى آنان ، و آلاتى و با شرايطى هر يك از آنها را مقرر فرمود باينكه بوسيله هدايت تكوينى غيبى بسوى مقصد رهبرى شود و به مقصد و كمال برسد .
و از جمله ( فهدى ) بطور تفريع استفاده مىشود نتيجه مقام تقدير و اينكه موجود مجهز باجزاء و اعضاء و شرايط متناسب با سير او بسوى مقصد و كمال كه از آن مترتب است از اين نظر هدايت و سير و رسيدن به مقصد را از نظر نيروى غيبى بطور نتيجه يادآورى فرموده و لازم آن از نظر تماميت موجودات از اينكه مورد قضاء و حكم به امضاء قرار گيرد و همان هدايت معنوى و حقيقى است و عبارت از رسيدن به مقصد و كمال منظور است كه تقدير و قدر حقيقى و قاطع همان حد موجود خواهد بود .