و طريق كسب ذات و ذاتيات و سيرت هر فردى همان افعال اختيارى او خواهد بود بدين جهت اجراء قضاء و قدر و صدور مشيت مقام كبريائى در مورد افعال اختيارى غرض اصلى است براى توضيح چند مقدمه يادآور مىشود .
1 - فعل اختيارى عبارت از تصور و تصديق بفائده كه فعل درونى است و نيز اقدام خارجى كه طبق خواسته است كه در آن باره تصميم اتخاذ نموده بالاخره فعل اختيارى بشر سير و حركت جوهرى يعنى خواسته درونى و تمايل قلبى خود را از طريق حركات و فعل خارجى به صورت حقيقت درمىآورد و حركات خارجى ظهور خواسته درونى و مقصدى است كه براى خود به اختيار برگزيده است و بدين وسيله خواسته درونى خود را تحقق بخشيده و به صورت حقيقت درآورده است .
بر اين اساس فعل اختيارى حركت جوهرى يعنى مقصد و ذات و ذاتيات خود را بدست آورده و خواسته فاعل همان مقصد فعل اختيارى و حركت روانى و جوارحى است كه به آن مقصد و خواسته درونى خود برسد و نقص وجودى خود را رفع نمايد نتيجه آنست كه هر مقصد و غرض از فعل اختيارى در حقيقت ذات و ذاتيات فاعل مختار است كه كسب نموده و واجد ذات و ذاتيات خواهد شد از نظر تحليل و تجزيه چنانچه بخواهد طريق كسب و امرار معيشت حرفهاى را برگزيند آغاز در اثر بطالت و تنآسائى شغل قمار بازى را انتخاب نمايد چند جلسه با كمال ميل كه وسيله انس و سرگرمى با افراد مبتذل تبهكار قمار باز همنشين شده در نتيجه در مدت اندك به آن عمل مذلت بار خوى گرفته فكر و همت او وابسته به آن است كه مجلس قمار تشكيل شود و سرگرم آن گردد .
بالاخره كسب و طريق معيشت خود را قمار قرار داده استفاده مىشود كه سيرت پليدى را براى خود برگزيده و به آن هر لحظه راضى و خشنود خواهد بود و بسوء اختيار خود اين عمل و حرفه را وسيله معيشت قرار ميدهد در صورتى كه هر لحظه ميتواند از اين عمل اعراض نمايد و امتناع ورزد .
درخشان پرتوى از اصول كافى ( فارسى ) — صفحة 433
مساهمون: محمد حسينى همدانى نجفى
ص٤٣٣