ابوالفضل حافظيان
اجازات فيض كاشانى ( 1 )
درآمد
درخواست و نگارش اجازه در بين علماى سلف ، سنّتى حسنه و ديرپا بوده است . بر خلاف زمان ما كه كسب اجازه مهجور مانده و تنها به جهت تيمّن و تبرّك و درج در سلسلهء روات احاديث اهلبيت عليهم السلام ، بدان اقدام مىشود ، در گذشته اجازه جزو مهمترين طرق حمل حديث و به عنوان پشتوانه و سند صحّت نقل روايت شمرده مىشد و نگارش يا درخواست آن تابع مقرّرات و قواعد خاصى بوده است .
محدّث جليل مرحوم ملّامحمّد تقى مجلسى ، در اجازهاى كه به يكى از شاگردان خود داده است ، در تعريف اجازهء معتبر مىنويسد :
« الإجازة المعتبرة الكاملة أن تكون بعد القراءة على الشيخ أو قراءة الشيخ عليه أو السماع ممّن قرأ على الشيخ جميع الكتب أو أكثرها بعد أن حصل له ملكة يقدر بها على فهم ما لم يسمعه عن شيخه لسماعة أكثرها أو كثيرها » . 1
جمع آورى و تنظيم اجازات علماى گذشته و ترتيب آنها بر حسب طبقات مشايخ و تعداد اجازاتى كه يك مُجيز براى شاگردان متعدّد صادر كرده و يا اجازاتى كه يك مُجاز از مُجيزهاى متعدّد دريافت داشته است ، دايرةالمعارفى عظيم در علوم حديث را رقم خواهد زد كه شامل فوايد فراوان حديثى ، رجالى ، تاريخى و حتّى اخلاقى و عرفانى و كتابشناسى و فهرستنگارى خواهد بود .
در اين مقال ، اجازاتى كه جناب ملّا محسن فيض كاشانى ( متوفّى 1091 ق ) از