دريابد . از اينجاست كه شناخت مثلها و توجه به معناى واقعى آنها لازم مىباشد .
فيض در « وافى » به همين نكته توجه داشته و در موارد مختلف ، ضرب المثل بودن عبارت و مراد از آن را بيان كرده است . به عنوان نمونه : در روايتى آمده است : « اذا ماتَ المْؤمِنُ خَلّى عَلى جِيرانِهِ مِنَ الشَّياطِينِ عَدَدَ رَبيعَةَ وَ مُضَرَ كانُوا مُشْتَغِلينَ بِهِ . » « 1 »
فيض مىفرمايد : « عدد ربيعه و مضر » يك ضرب المثل است . « ربيعه » و « مضر » نام دو قبيله است ، براى بيان فراوانى يك شى به اين دو قبيله مثل مىزنند . « 2 »
18 - توضيح پيرامون تشبيههاى موجود در روايات . معصومين عليهم السلام براى تبيين معارف و احكام دين از فنّ تشبيه در موارد زيادى استفاده كردهاند . توجه به تشبيهها و فلسفه آنها ما را درفهم احاديث كمك مىكند . فيض در بسيارى از موارد به اين امر پرداخته است و اينك چند نمونه :
الف : مرحوم فيض در شرح حديث « فَضْلُ العالِمِ عَلى العابِدِ كَفَضْلِ القَمَرِ عَلى سائِرِ النُّجُومِ لَيْلَة الْبَدْرِ » « 3 » مىگويد :
دراين حديث ، نور عابد به نور ستارگان تشبيه شده است ؛ زيرا نور عابد بيشتر و فراتر از خودش نمىباشد و نمىتواند ديگرى را هدايت كند ، همچنان كه به كمك نور ستارهها نمىتوان چيزى را مشاهده كرد . ولى نور عالم مانند نور ماه در شب چهاردهم مىباشد ، عالم علاوه بر آنكه خود با نور علم هدايت مىشود ، مىتواند ديگران را نيز هدايت كند . عالم نيز بر دو قسم است :
- دانشمندانى كه علم خود را مستقيماً از خداوند دريافت نكردهاند و به اصطلاح ، علم آنها « لدنّى » نيست ، بلكه برسر سفرهء انبيا و ائمه عليهم السلام نشسته و ريزهخوار
هامش
( 1 ) . هنگام فوت انسان مؤمن ، شياطين فراوانى كه سعى در گمراه كردن او داشتند به سراغ همسايههاى او مىروند .
( 2 ) . الوافى ، ج 5 ، ص 758 و 759 .
( 3 ) . برترى عالم بر عابد مانند برترى نور ماه در شب چهادرهم ، بر نور ساير ستارگان است .