مىنمايند .
پديدهء نسخ مايهء تثبيت مؤمنين در ايمان و موجب هدايت و بشارت مسلمين است « 1 » .
نتيجه تدبّر در سياق آيات
بنابراين ، از تدبّر در آيات 101 تا 105 به اين نتيجه مىرسيم كه خداوند در قرآن كريم به صراحت پديدهء « نسخ در قرآن » را مطرح كرده و مخاطب آن رسول خدا و مسلمانان بوده و ارباب شبهه و اتهام همان مشركان قريش در مكه هستند و طى چند آيه پاسخ هر دو شبهه را داده و حكمت « نسخ » را نيز بيان كرده و علّت چنين اتهامى را از سوى مشركان به ساحت مقدس نبوى همين جهل و نادانى و عدم آگاهى به فلسفهء احكام و يا تكبر و كتمان حقيقت ، معرفى مىفرمايد .
شأن نزول
پژوهشگران ، حديثى از ابن عباس و امام صادق - عليه السّلام - گزارش كردهاند كه اين مجموعه آيات : 101 - 105 از سورهء نحل در پاسخ مشركان قريش فرود آمد زيرا آنان - همين كه آيهاى با شدت نازل مىشد و سپس آيهاى در تخفيف آن - مىگفتند : « و اللّه ! محمد اصحاب خود را به استهزا گرفته امروز به چيزى دستور مىدهد و فردا از آن نهى مىنمايد و او قطعا به خدا افترا مىزند . » . و گاهى اوقات نيز مىگفتند : او را يك انسان آموزگار تعليم مىدهد و آنگاه او آنها را به خداوند نسبت مىدهد و قرآن در پاسخ اين تهمت فرمود :
وَ لَقَدْ نَعْلَمُ أَنَّهُمْ يَقُولُونَ إِنَّما يُعَلِّمُهُ بَشَرٌ لِسانُ الَّذِي يُلْحِدُونَ إِلَيْهِ أَعْجَمِيٌّ وَ هذا لِسانٌ عَرَبِيٌّ مُبِينٌ
هامش
( 1 ) ر . ك : علامه سيد محمد حسين طباطبائى ( ره ) ، همان ، ج 12 ، صص 345 - 349 .