اما آيات قرآنى
1 -
سَنُقْرِئُكَ فَلا تَنْسى إِلَّا ما شاءَ اللَّهُ إِنَّهُ يَعْلَمُ الْجَهْرَ وَ ما يَخْفى وَ نُيَسِّرُكَ . . .
.
« ما به زودى ( قرآن را ) بر تو قرائت مىكنيم و هرگز فراموش نخواهى كرد مگر آنچه را خدا بخواهد [ كه او آشكار و نهان را مىداند » .
اين آيه هرگز ، در مقام بيان آنچه مدعيان « نسخ تلاوت » پنداشتهاند نيست ؛ زيرا استثنا در آيه ، ناظر به وقوع نسيان از پيامبر - صلّى اللّه عليه و آله - نمىباشد و اساسا آيه در مقام امتنان بر پيامبر - صلّى اللّه عليه و آله - است و معنا ندارد كه در عين امتنان ، برخى از آيات را پيامبر - صلّى اللّه عليه و آله - فراموش نمايد ، اما استثنا در اين آيه در مقام بيان عموميت و اطلاق قدرت خداوند متعال مىباشد و همچون استثنا در آيات ذيل مىباشد .
وَ لَئِنْ شِئْنا لَنَذْهَبَنَّ بِالَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ ثُمَّ لا تَجِدُ لَكَ بِهِ عَلَيْنا وَكِيلًا
« 1 » .
« اگر بخواهيم آنچه را بر تو وحى كرديم ، از تو مىگيريم سپس كسى را نمىيابى كه از تو دفاع كند . »
و
وَ أَمَّا الَّذِينَ سُعِدُوا فَفِي الْجَنَّةِ خالِدِينَ فِيها ما دامَتِ السَّماواتُ وَ الْأَرْضُ إِلَّا ما شاءَ رَبُّكَ عَطاءً غَيْرَ مَجْذُوذٍ
« 2 » « اما آنان كه سعادتمند شدند ، در بهشت جاودانه خواهند ماند تا آسمانها و زمين برپاست ، مگر آنچه پروردگار تو اراده كند . . . » .
به هر حال ، آيات فوق از ثبوت قدرت خداوند در تمام احوال ياد مىنمايد ، اگر چه در مواردى خداوند از اين عموميت قدرت ياد نمىكند . « 3 »
و اما پاسخ استدلال بر آيهء :
وَ لَئِنْ شِئْنا لَنَذْهَبَنَّ بِالَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ . . .
همان جواب مورد آيه
سَنُقْرِئُكَ . . .
است و استثنا به همان معناى عموميت قدرت خداوند
هامش
ج الاعلى : 6 - 7 .
( 1 ) اسراء : 86 .
( 2 ) هود : 108 .
( 3 ) ر . ك : سيد محمد حسين علامه طباطبايى - رحمة اللّه عليه ، پيشين ، ج 2 ، ص 266 .