سيرين ( م 110 ) نكتهاى نقل شده كه گوشهاى ديگر از كيفيت نگارش مصحف امام را روشن مىسازد :
« فنبئت انه كتب المنسوخ و كتب الناسخ فى اثره » . « 1 »
من خبردار شدم كه حضرت در جمع قرآن ، منسوخ را مىنوشت و ناسخ را در پى آن مىنوشته است .
اين تعبير « فى اثره » شايد همان سخن شهرستانى را تقويت كند كه مصحف امام حواشى و تعليقاتى داشته و به اين گونه نبوده كه در متن كلمات قرآن ، افزودههاى تفسيرى و تاريخى را آورده باشد و گرچه اين احتمال بعيد به نظر مىرسد .
15 - مدت گردآورى مصحف
يكى از سئوالات درباره مصحف امام ، مدت زمان گردآورى يا تأليف آن است . اين سئوال از آنجا مطرح شده كه گزارشها نه تنها متفاوت است ، بلكه چنان فاصلهها زياد نقل شده كه اصل موضوع را به زير سئوال برده است . مثلا دربرخى از گزارشها آمده كه مدت گردآورى سه روز ، برخى شش يا هفت روز ، و در برخى از روايات 6 ماه سخن گفته شده است .
اكنون پيش از بررسى اين موضوع لازم است به سئوال ديگرى اما مربوط به بحث بپردازيم :
اگر مصحف امام به املاى پيامبر و كتابت حضرت است ، بايد قاعدتا در زمان خود پيامبر انجام گرفته باشد ، در صورتى كه بحث تأليف و جمع ، ناظر به پس از فوت پيامبر است ، بويژه آنكه از برخى روايات استفاده
هامش
( 1 ) - شواهد التنزيل ، ج 1 / 38 .