كه در توصيفش آمده كه املاى پيامبر . و موضوعش احكام بوده ، لذا با مشخصات كتاب على وفق مىدهد . بنابر اين گر چه - به همان دليلى كه قبلا اشاره كرديم - راويان ، همه اين روايات را ضبط نكردهاند اما شواهد و قرائن نشان مىدهد كه اين دو يكى هستند . « 1 »
اما نظريه دوّم مىگويد كتاب على طولش 70 ذراع و حجم آن به هنگام جمع كردن ضخيم بوده ، لذا با صحيفه جور در نمىآيد ، و نمىتوان قائل شد كه يكى باشند .
در يك جمعبندى از احتمالات ، اگر منظور از صحيفه همان ملحقه شمشير پيامبر است ، صحيفه مذكور ، بخشى از صحيفه و كتاب على است ، چون در روايت محمد بن عبد الملك آمده است : « عندنا و اللّه صحيفة طولها سبعون ذراعا » « 2 » ، همانطور كه در روايات عبد اللّه بن يعفور آمده : صحيفة طولها سبعون ذراعا « 3 » ، در حالى كه اين تعبير در مورد جامعه هم آمده است :
« عندنا الجامعة و هى سبعون ذراعا » . « 4 » و در جايى ديگر آمده : « عندنا لصحيفة يقال لها جامعة » ، با آنكه در روايت فضيل بن يسار آمده : « عندنا كتاب على سبعون ذراعا » . « 5 » يا در روايت مروان آمده است : « عندنا كتاب على سبعون ذراعا » . « 6 »
بنابر اين ، كتاب على ، جامعه و صحيفه يكى هستند و از مشخصات
هامش
( 1 ) - آقاى مصطفى قصير اين نظريه را نقل مىكند اما قائل آن را مشخص نمىكند . نك : كتاب على / 57 .
( 2 ) - صفار ، بصائر الدرجات / 144 .
( 3 ) - همان .
( 4 ) - همان / 160 .
( 5 ) - همان / 147 .
( 6 ) - همان / 147 .