وَ مَنْ يَتَّقِ اللَّهَ يُكَفِّرْ عَنْهُ سَيِّئاتِهِ وَ يُعْظِمْ لَهُ أَجْراً
« 1 »
و هركس از خدا بترسد خداوند گناهان او را ناديده مىگيرد و پاداش بزرگى به او مىدهد .
وَ أَقِمِ الصَّلاةَ طَرَفَيِ النَّهارِ وَ زُلَفاً مِنَ اللَّيْلِ إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ ذلِكَ ذِكْرى لِلذَّاكِرِينَ
« 2 »
نماز را در دو طرف روز و قسمتى از شب بهپادار كه حسنات ، گناهان را از بين مىبرند و اين تذكرى است بر آنها كه اهل تذكرند .
معتزله با اين آيات و نظائر آنكه در قرآن آمده به عقيده خود دربارهء عموميت تكفير استدلال كردهاند درحالىكه اگر در مضمون همين آيات دقت و تدبر نمائيم خواهيم ديد كه آيات داراى چنين عموميتى نيستند بلكه در آن دسته از آيات كه صحبت از تكفير سيئات شده اين مطلب آمده است كه شرط ناديده گرفتن گناهان ، داشتن تقوا و حالت خداترسى و اجتناب از كبائر است و هرگز از اين آيات فهميده نمىشود كه هر عمل صالحى در هر شرائطى كفاره گناهان گذشته باشد و اگر در بعضى از آيات كه ما نياورديم مطلب به صورت مطلق ذكر شده آن هم به قرينه آيات ديگر مقيد به همان شرائط است و پرواضح است كه اگر اين شرائط موجود شود و انسان حالت تقوا و خداترسى پيدا كند و از گناهان بپرهيزد ، اين خود نوعى توبه است و شايد بهترين نوع توبه باشد و با وجود توبه ، خداوند گناهان گذشته را مىبخشد و ناديده مىگيرد .
باقى مىماند آيهاى كه اخيرا آورديم و در آن عبارت : «
إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ »
آمده بود و در رواياتى هم كه در تفسير اين آيه وارد شده ، آمده است كه وضوى كامل و نمازهاى پنجگانه گناهان شخص را مانند ريختن برگ درختان خشك
پاورقی
( 1 ) - سورهء طلاق ، آيه 5 .
( 2 ) - سورهء هود ، آيه 114 .