مكتب تفسيرى ابن عباس مىباشد و تفسيرى تأليف نموده .
همچنين ابو عبد اللّه عكرمة البربرى ( متوفى 106 قمرى ) و عطية بن سعد بن جنازه عوفى ( متوفى 111 قمرى ) و ابو حمزهء ثمالى از اصحاب خاص امام چهارم ( متوفى 117 قمرى ) و ابو محمّد اسمعيل بن عبد الرحمن كوفى معروف به سدّى ( متوفى 127 قمرى ) و محمّد بن سائب بن بشر كلبى صاحب تفسير كبير ( متوفى 148 قمرى ) و ابو بصير اسدى از اصحاب امام ششم و عدهء ديگر مبادرت بتأليف تفسير قرآن نمودهاند .
گروهى استاد احمد امين فرّاء كوفى لغوى و نحوى معروف ( متولد 144 - متوفى 207 قمرى ) را اولين تفسير نگار ميدانند كه نام تفسيرش ( معانى القرآن ) است .
خلاصه آنكه از اواسط قرن دوم هجرى ببعد مفسرين بلند آوازه تفاسير متعدد و مبسوطى بنگارش در آوردهاند كه معروفترين آنها عبارتند از :
الف - تفاسير اهل تسنن : تفسير محمّد بن جرير طبرى - تفسير زمخشرى موسوم به كشاف - تفسير فخر رازى - تفسير محمّد غزالى - تفسير بيضاوى - تفسير سيوطى - تفسير طنطاوى .
ب - تفاسير اهل تشيع : تفسير على بن ابراهيم بن هاشم قمى - تفسير محمّد بن مسعود بن محمّد عياشى - تفسير سيد رضى - تفسير شيخ صدوق ابن بابويه - تبيان شيخ طوسى - مجمع البيان شيخ ابو على طبرسى - تفسير شيخنا الاجل ابو الفتوح رازى - تفسير منهج الصادقين ملا فتح اللّه كاشانى - تفسير صافى ملا محسن فيض كاشانى - تفسير برهان سيد هاشم بحرينى - تفسير نور الثقلين - تفسير اثنى عشرى حسين بن احمد الحسينى - تفسير لاهيجى محمّد بن شيخعلى شريف لاهيجى - تفسير الميزان سيد محمّد حسين طباطبائى و تفاسير ديگر .
ناگفته نماند كه اكثر مفسرين ، تفسير تمام قرآن را بنگارش در آورده و برخى موضوع خاصى از قرآن را مورد تفسير قرار دادهاند كه بنام تفسير موضوعى
سر البيان في علم القرآن ( فارسى ) — صفحة 78
مساهمون: حسن بيگلرى
ص٧٨