پديد آمده است .
وجوه اختلاف قرائت را طبقه بندى كردهاند از جمله شيخ ابو على طبرسى در تفسير مجمع البيان گويد :
1 - اعراب كلمه مختلف باشد اما معنى و صورت آن در كتابت تغيير نكند مانند
فَيُضاعِفَهُ
( پس خدا آن را دو چندان كند - آيه 245 سوره بقره و آيه 11 سوره حديد ) كه برفع و نصب فاء خواندهاند .
عاصم بنا بر آنكه جواب استفهام است برابر رسم الخط قرآن بنصب فاء خوانده و آنان كه برفع خواندهاند بر استيناف يا عطف بر يقرض اللّه كردهاند .
2 - اعراب كلمه مختلف باشد و معنى تغيير كند ليكن صورت كتابت ثابت باشد چون
يَلْقَوْنَ
( در آيه 59 سوره مريم ) كه بفتح ياء و قاف بصيغهء مضارع ثلاثى از لقى -
يُلْقِي
( بمعنى ملاقات كردن و ديدن )
وَ يُلَقَّوْنَ
( در آيه 44 سوره آل عمران ) بضم ياء و قاف بصيغهء مضارع مزيد فيه از ألقى - يلقي باب افعال ( به معناى افكندن و انداختن ) است .
3 - اختلاف در حروف كلمه بدون تغيير اعراب و يكسان بودن صورت كتابت مانند
نُنْشِزُها
( در آيه 259 سوره بقره ) كه عاصم و حمزه و كسائى و ابن عامر برابر رسم الخط قرآن بازاء نقطه دار خواندهاند ( نشز بمعنى بلند كردن و برداشتن چيزى از محلى است ) و نافع و ابن كثير و ابو عمرو با راء بى نقطه قرائت كردهاند ( نشر به معناى پراكنده كردن و زنده كردن است ) .
زيد بن ثابت از نويسندگان وحى نقل كرده كه رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله بازاء نقطه دار تلاوت فرموده است .
4 - اختلاف در صورت كتابت كلمه بدون تغيير معنى مانند آيه 29 سوره يس
إِنْ كانَتْ إِلَّا صَيْحَةً واحِدَةً
( عقوبت ايشان نبود مگر يك آواز و فرياد جبرئيل ) كه ( زقية ) نيز خوانده شده ( صيحه و زقيه هر دو به معناى آواز و فرياد جبرئيل امين است ) .