متفاوتاند ؛ چه در يك كلمه باشند و چه در دو كلمه . ادغام متجانسين در حروف نطعى و ذلقى نسبت به خودشان صورت مىگيرد .
مثال : كدتّ - احطتّ - بسطتّ - قد تّبيّن - اذ ظّلمتم - اجيبت دّعوتكما
تذكر : ادغام متجانسين در قرائت عاصم به روايت حفص فقط در حروف و كلمات زير صورت مىگيرد :
1 - 2 - 3 - باء ساكن در ميم . مثل :
ارْكَبْ مَعَنا
( هود : 42 )
2 - 2 - 3 - ثاء در ذال . مثل :
يَلْهَثْ ذلِكَ
( اعراف : 176 )
در هر دو مورد فوق براساس روايت حفص از عاصم از طريق شاطبيه فقط ادغام و از طريق طيّبة النّشر ( ابن الجزرى ) دو وجه ادغام و غير ادغام ( اظهار ) صحيح است « 1 » .
3 - 2 - 3 - ذال در ظاء مثل :
إِذْ ظَلَمُوا
( در سوره نساء )
4 - 2 - 3 - تاء و دال و طاء مثل : اثقلت دّعوا اللّه - همّت طّآئفة - قد تّبيّن - بسطتّ
3 - 3 - ادغام متقاربين
ادغام دو حرفى است كه از نظر مخرج يا صفت نزديك هم باشند . در روايت حفص از عاصم فقط حروف زير در يكديگر ادغام متقاربين مىشوند :
1 - 3 - 3 - لام ساكن در حرف راء ، مانند : قل رّبّى - بل رّبّكم
2 - 3 - 3 - نون ساكن در لام و راء ، مانند : من لّدنك - ان لّم - من رّبّكم
3 - 3 - 3 - قاف ساكن در كاف ، مانند :
أَ لَمْ نَخْلُقْكُمْ
( در سورهء مرسلات )
چند تذكر مهم : الف - در مورد نون ساكن و راء در
« مَنْ راقٍ »
( سورهء قيامه ) و لام و نون ساكن در
« بَلْ رانَ »
( سورهء مطففين ) از طريق شاطبيه براى حفص وجه ادغام نيامده است و فقط وجه اظهار با سكت صحيح است ، امّا از طريق طيبة النشر دو
Footnote
( 1 ) - تجويد جامع ، ص 83