زده مىشود . و چنان خيال مىكند كه آن منظرهاى است كه نمايش داده مىشود و حادثهاى كه واقع مىگردد . . . اينها همان كلمات است كه بوسيله آنها زبانها به حركت در مىآيند و احساسهاى نهفته را شاداب مىسازد ! و واقعا اينجا خود حيات و زندگى است نه حكايت از حيات و زندگى ! . . . آنها فقط يك گروه الفاظ جامد است نه رنگ و الوانى است كه تصوير شود ، و نه نيروى شاخص است كه تعبير گردد . و اگر چنين درك كرده باشيم ، آنگاه است كه به پارهاى از اسرار اعجاز در تعبير قرآن پى بردهايم . « 1 »
4 - استفاده از مظاهر و پديدههاى طبيعى
دامن گستردهء طبيعت ، با دشتها ، كوهها ، نهرها ، گلزارها ، و . . . در هر فراز و فرودى سخنها و الهامها دارد .
از اين رو در شيوههاى تربيتى اسلام ، جايى براى اين روش گشوده شده و به عنوان مواجهه با « آيات آفاقى » ناميده شده است . برگرفتن رازها و رمزها از هر موقعيت ، مقصودى است كه در به كار بستن اين روش مورد نظر است چه « آيت » معنى رمز و راز مىدهد . « 2 »
سَنُرِيهِمْ آياتِنا فِي الْآفاقِ وَ فِي أَنْفُسِهِمْ حَتَّى يَتَبَيَّنَ لَهُمْ أَنَّهُ الْحَقُّ .
« 3 »
قرآن كريم به عنوان يك كتاب انسان سازى و تربيت ، در بسيارى از موارد براى روشن ساختن حقايق عقلى ، متوسّل به ذكر مثالهاى طبيعى مىشود و گاهى موضوعاتى را كه آغاز و انجامش سالها طول مىكشد در يك صحنهء زودگذر و قابل مطالعه در برابر چشمان مردم مجسّم مىسازد .
بررسى تاريخ پر ماجراى عمر يك انسان يا يك نسل كه گاهى يكصد سال طول
هامش
( 1 ) . همان ، ص 57 .
( 2 ) . نگاهى دوباره به تربيت اسلامى ، ص 100 .
( 3 ) . فصّلت / 53 : نشانههاى خود را در اطراف جهان و در درون جانشان به آنها نشان دهيم تا براى آنان آشكار گردد كه او حق است .