نيز در تشبيهات و تعابير خود از اين امور بهره جسته است . و بايد دانست اين گونه تعابير در قرآن و تشبيه نمودن امورى چند به جمادات ، دليل بر كهنگى و قديمى بودن آن نيست ، چرا كه قرآن از اين امور بعنوان ابزارى در جهت اهداف معنوى و القاء پيام خود به مخاطبين استفاده نموده است . . . » « 1 »
وى در ادامه مىگويد :
« گرچه قرآن به دليل تبعيّت از شرايط و محيطى كه در آن قرار داشت در تمثيلات خود از موجوداتى چون عنكبوت و پروانه و ملخ و مانند آنها كه در جزيرة العرب فراوان يافت مىشدند ، ياد نموده است ، امّا قرآن در تعابير خود پا را از محيط پيرامون خود و از آن صحراىهاى خشك لم يزرع فراتر نهاده و از درياها و نهرها و باغستانها و تاكستانها و مانند آن نيز فراوان ياد كرده است . » « 2 »
يكى ديگر از محقّقين نيز در اين باره مىگويد :
« دربارهء هيچيك از تشبيهات قرآنى نمىتوان گفت كه تنها به محيط جزيرة العرب اختصاص دارد و شامل محيطهاى ديگر نمىشود . همانگونه كه نمىتوان فهم و شناخت محتواى آن را تنها مختص به عربها دانست و درك آن را براى ديگران صعب و دشوار قلمداد نمود . » « 3 »
قابل توجّه است كه در مقام مقايسهء اجمالى ميان تمثيلات قرآن كريم و مثالهاى عهد قديم ( تورات ) از نظر جامعيّت و وسعت دامنه ، ملاحظه مىنمائيم كه مثالهاى تورات تنها پيرامون حوادث و جريانات تاريخى دور مىزند و نه تنها از تنوّع و جامعيّت مثالهاى قرآن كريم برخوردار نمىباشد بلكه بسيار محدودتر از مثالهاى عهد جديد ( انجيل ) است ، ضمن آنكه در تمثيلات تورات نيز از جهان آخرت و موضوعات مربوط به قيامت اثرى به چشم نمىخورد . « 4 »
هامش
( 1 ) . جماليات المفردة القرانيه ، ص 122 .
( 2 ) . همان ، ص 128 .
( 3 ) . القرآن و نصوصه ، ص 288 . به نقل از : جماليات المفردة القرآنيه ، ص 127 .
( 4 ) . دكتر محمّد جابر فياض در كتاب سودمند خود : الامثال فى القرآن الكريم ( از صفحه 363 تا 435 ) بحث جامعى را