2 - ايجاد نشاط و انبساط خاطر
انسانها همانگونه كه از نظر جسمانى و چهرهء ظاهرى به اشكال مختلفى خلق شدهاند ، از چهرههاى روحى گوناگون و استعدهاى او متفاوت و روحيات مختلف نيز برخوردارند ، و كارخانهء خلقت همهء افراد را به يك شكل و طرح ، نساخته است ، بلكه دست تواناى قادر متعال ، تنوّع را در خلقت جسمى و روحى بشر لحاظ فرموده
وَ قَدْ خَلَقَكُمْ أَطْواراً
« 1 » همين امر سبب گرديده تا انسانها هماره از يكنواختى بگريزند ، و خود را از قيد و بند چهارچوبهاى تنگ و كسل كننده برهانند .
علّامهء محمّد تقى جعفرى مىگويد :
« حيات انسانى با داشتن مغز و روان معتدل ، از يكنواختى ديدگاه ، احساس ركود و افسردگى مىكند ، اگر چه ديدگاه او زيباترين منظره طبيعى يا اثر هنرى باشد . » « 2 »
اين روحيهء تنوّع طلب انسان ، متولّيان تعليم و تربيت را بر آن مىدارد تا متناسب با حالات و روحيات افراد ، از روشهايى پويا و متنوّع مدد جويند .
كتاب تربيتى و انسان ساز قرآن نيز ، همواره از روشهاى مختلف تربيتى بهره جسته و معارف ژرف و عميق خود را در صورتهاى گوناگون و قالبهاى متنوّع عرضه داشته كه از اين روش به عنوان « تصريف آيات » « 3 » ياد نموده است .
وَ كَذلِكَ نُصَرِّفُ الْآياتِ وَ لِيَقُولُوا دَرَسْتَ وَ لِنُبَيِّنَهُ لِقَوْمٍ يَعْلَمُونَ
« 4 » « و اين گونه آيات [ خود ] را گوناگون بيان مىكنيم تا مبادا بگويند تو درس خواندهاى ، و تا اينكه آن را براى گروهى كه مىدانند روشن سازيم . »
و در جاى ديگر مىفرمايد :
هامش
( 1 ) . نوح / 14 .
( 2 ) . زيبائى و هنر از ديدگاه اسلام ، ص 31 .
( 3 ) . تصريف : به معناى بيان يك معنى است در صورتهاى گوناگون تا فايدهاش جامعتر شود . ( تفسير الميزان ، ج 7 ، ص 646 - ج 13 ص 338 .
( 4 ) . انعام / 105 .