منبع :
[ تفسير ] حدائق ذات بهجة [ - تفسير قزوينى ]
اثر شيخ ابو يوسف عبد السلام ( قزوين 391 - بغداد 488 ق ) فرزند محمد بن يوسف بن بندار قزوينى معروف به ابن بندار مىباشد . ابو يوسف قزوينى از مفسران شيعه و متكلمان اماميه بهشمار مىرود . تفسير مورد بحث در هفتصد جلد به زبان عربى و شيوهء عقلى و كلامى به بهرهگيرى از روايات و احاديث ائمه معصومين ( ع ) نوشته شده است . « عبد الكريم سمعانى » ( م 562 ق ) كه اين تفسير را مشاهده كرده در كتاب خود « الانساب » مىنويسد : « هرگز تفسيرى به بزرگى آن ديده نشده است و نيز جامع بسيارى از فوائد مىباشد . اما آن را با سخنان معتزله آميخته است و اعتقادات خويش را در اين تفسير بيان نموده . . . » . ابن حجر عسقلانى ( م 852 ق ) در لسان الميزان مىنويسد او امام معتزلة و داعى آنان بود . سپس در مورد تفسير وى اضافه مىكند فقط هفت جلد اختصاص به تفسير سورهء مباركهء فاتحه دارد و يك جلد آن را مشاهده كرده كه اختصاص به تفسير آيهء 102 سورهء مباركهء بقره « وَ اتَّبَعُوا ما تَتْلُوا الشَّياطِينُ عَلى مُلْكِ سُلَيْمانَ . . . » دارد . نيز از قول ابو الوفاء بن عقيل اضافه مىكند كه قزوينى افتخار مىكرد كه معتزلى است . ( لسان