الميزان
البرهان : - « 2 »
الاتقان
« جمهور بر آن هستند كه مكى است و اين نظر صحيح است . روايت ترمذى و حاكم از جابر بر اين قول دلالت دارد . او مىگويد : وقتى رسول خدا سورهء رحمن را بر اصحابش خواند تا به پايان رسيد ، فرمود : چه مىشود كه شما را ساكت مىبينم ؟ يقينا جنّيان ( بعد از نزول سوره ) بهتر از شما عكس العمل نشان دادند ؛ هيچ « فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ » را بر ايشان نخواندم مگر آنكه گفتند : « پروردگارا ، هيچ نعمتى از نعمتهايت را تكذيب نمىكنيم و حمد مخصوص توست » . حاكم گويد : اين حديث ، بنابر شرط شيخان [ منظور شرط نقل حديث توسط بخارى و مسلم در صحاحشان است ] صحيح است و قصهء جن در مكه اتفاق افتاده است . حديثى كه احمد از اسماء بنت ابى بكر در مسندش با سند نيكو آورده ، از اين صريحتر است . او گويد : از رسول خدا شنيدم - قبل از آن كه آن حضرت به دعوت علنى امر شود - در حالى كه در جانب ركن نماز مىگزارد و مشركان ( نماز او را مىديدند و سخنانش را ) مىشنيدند : « فَبِأَيِّ آلاءِ رَبِّكُما تُكَذِّبانِ » . در اين حديث ، دليل بر تقدم نزول سورهء رحمن بر سورهء حجر وجود دارد . » « 3 »