1 - آنچه از ابن عباس و سعيد بن جبير نقل شد كه مردم در عمل به اين آيه تسامح مىكنند « 1 » .
2 - آنچه از تفسير نعمانى از امير المؤمنين على ( عليه السلام ) نقل شده كه آيه شريفه با آيهء مواريث نسخ شده است « 2 » .
3 - مرحوم سيد هاشم بحرانى از عياشى از ابو بصير از امام صادق ( عليه السلام ) روايت مىكند كه آيهء شريفه
« وَ إِذا حَضَرَ الْقِسْمَةَ أُولُوا الْقُرْبى وَ الْيَتامى وَ الْمَساكِينُ فَارْزُقُوهُمْ مِنْهُ . . . »
را آيه مواريث نسخ كرده است « 3 » .
و در خبر ديگر ابى بصير از امام باقر ( عليه السلام ) نيز همين مضمون را نقل كرده است « 3 » .
4 - هر گاه اعطاء رزق به اقارب واجب بود قطعا شايع مىشد زيرا اين واجب ، واجب مالى و محل ابتلاء ورثهها است و نبايد حكم آن مخفى باشد و مورد بحث كه آيا نسخ شده يا نه ؟ .
با توجه به مطالب گذشته براى انسان اطمينان حاصل مىشود كه رزق اقرباء و يتيمان براى ورثه واجب نبوده است و اما استحباب آن بر فرض عدم دلالت آيه ، عمومات استحباب انفاق و اطعام ، بر آن دليلند مانند آيهء شريفه
« وَ ما أَنْفَقْتُمْ مِنْ شَيْءٍ فَهُوَ يُخْلِفُهُ وَ هُوَ خَيْرُ الرَّازِقِينَ »
« 5 » :
شما هر چه در راه خدا انفاق كنيد به شما عوض مىبخشد و او بهترين روزى دهندگان است . و غير اين آيه از آيات و رواياتى كه دلالت مىكنند بر رجحان و استحباب مطلق انفاق و اطعام .
در خاتمه يادآور مىشود كه بحث ما پيرامون ناسخ و منسوخ فقط ناسخ و منسوخهاى قرآنى است كه در اشعار سيوطى در اتقان آمده بود كه متعرض آنها شديم و آرزو داريم كه در فرصتهاى ديگر به بقيهء ناسخ و منسوخها بپردازيم - انشاء اللّه .
هامش
( 1 ) الدر المنثور ، ج 2 ، ص 123 .
( 2 ) رسالة المحكم و المتشابه ، ص 10 .
( 3 ) تفسير برهان ، ج 1 ، ص 345 .
( 5 ) سورهء سبأ ، آيه 39 .