شوال و ذى قعده و ذى حجّه است « 1 » ابن عباس گويد : رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله در مورد آيه « فَلا رَفَثَ وَ لا فُسُوقَ وَ لا جِدالَ فِي الْحَجِّ » فرمود : رفث « 2 » نزديكى با همسر و فسوق ، گناهان و جدال ، مجادله با همنشين است . انس گويد : از رسول خدا پرسيده شد مقصود از « سبيل » در آيه « لِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا » چيست ؟ حضرت فرمود : زاد و راحله . « 3 » رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله درباره آيه « فَإِنَّ لَهُ مَعِيشَةً ضَنْكاً » فرمود : مقصود عذاب قبر است « 4 » و نيز در آيه « أَقِمِ الصَّلاةَ لِدُلُوكِ الشَّمْسِ » فرمود : دلوك الشمس همان زوال شمس است « 5 » بنابراين تفسير آيات قرآن مجيد شفاهى و گفتارى از زمان خود رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله توسط آن حضرت و احيانا اصحاب آن حضرت آغاز شد و پس از رحلت آن بزرگوار نيز توسط اهل بيت آن حضرت ( امامان معصوم ) و نيز اصحاب رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و تابعين و نيز اصحاب امامان ادامه يافت و از همان سده اوّل و دوم افرادى به عنوان مفسر قرآن مجيد شناخته و مشهور شدند و رسالهها و كتابهايى به عنوان تفسير قرآن مجيد ( و يا تفسير بخشى از آيات قرآن مجيد ) تدوين يافت . بخش عمده مصادرى كه مىتوان با رجوع به آنها با مفسّران سده اول و دوم و سوم و كتابهاى تفسيرى و قرآنى آنان آشنا شد اين كتابها است 1 - فهرست ابن نديم ( سده چهارم ) 2 - فهرست شيخ طوسى ( سده پنجم ) 3 - فهرست نجاشى ( سده پنجم )
آشنايى با تفاسير ( به ضميمه عدم تحريف قرآن و چند بحث قرآنى ) ( فارسى ) — صفحه 340
پدیدآورندگان: رضا استادى
ص۳۴۰
پاورقی
( 1 ) - الاتقان 2 / 191 .
( 2 ) - 2 / 191 .
( 3 ) - الاتقان 2 / 192 .
( 4 ) - الاتقان 2 / 199 .
( 5 ) - الاتقان 2 / 198 .