است كه مىفرمايد :
وَ لْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ . . .
تعبير [ منكم ] عدهاى خاص را بيان مىكند ، نه عموم مردم ؛ چنان كه در آيه شريفه
وَ مِنْ قَوْمِ مُوسى أُمَّةٌ يَهْدُونَ بِالْحَقِّ . . .
آمده است ؛ يعنى برخى از قوم موسى به حق هدايت مىكنند و نفرمود : على أمة موسى يا على كل امة . . .
در اينجا امام عليه السلام به « من » در « منكم » و « من قوم موسى » استدلال كردند كه امر به معروف و نهى از منكر بر همهء افراد واجب نيست ؛ بلكه بر كسانى كه توانايى دارند و به معروف آگاهند ، واجب است .
3 . تبيين مبانى و اصول راهبردى
مبانى و اصول راهبردى ، به قواعد و اصولى مىگويند كه راهنماى علمى و عملى آگاهان قرار گيرد و نقش تعيينكنندهاى در فهم متن دينى داشته باشد .
يكى از نقشهاى مهم ائمه معصوم عليهم السلام ارائه مبانى و اصول راهبردى است . آنان همواره در سخنان و آموزههاى تفسيرى خود بدان اشاره كردهاند . اين مبانى نقش تعيينكنندهاى در فهم و برداشتهاى قرآنى داشته و كليدى راهگشا براى مفسران است و براساس آن مىتوان مفاهيم آيات را كشف كرد . مهمترين آنها عبارتند از :
3 - 1 . تفسير با امور علمى و قطعى
شرح و توضيح كلام خداوند با امور ظنى انسان را به گرداب مىافكند . تفسير به رأى از مصاديق « سخن گفتن بدون علم دربارهء قرآن » است كه به شبههء « افتراء على اللّه » منجر خواهد شد . در روايتى امام صادق عليه السلام از پدرانش از رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله نقل مىكند كه آن حضرت فرمود : از ظن دورى كن ؛ چرا كه اعتماد بر گمان ، اعتماد بر دروغترين دروغهاست . « 1 »
Footnote
( 1 ) . وسائل الشيعه ، ج 18 ، ص 38