تخطي إلى المحتوى الرئيسي

درة التاج ( فارسى ) — صفحة 813

مساهمون:

ص٨١٣

سلسله را لابدّ باشذ از « 1 » علّتى كى : مجموع به آن واجب شود - يا به آن ، - و بآنج لازم او باشذ ، - بسبب آنك ممكن است ، و هر ممكنى محتاج است بعلّتى كى اين شأن او باشذ « 2 » ، و علم به آن ضرورى است . و آن علت نشايذ كى داخل باشذ در مجموع ، جه علّت بأين تفسير نشايد كى مسبوق باشذ بعلّتى ديگر ، و الّا مجموع مفتقر بوذى بعلّتى كى سابق « [ بودى ] » برين علّت ، بس آنج فرض كرده بوذيم كى علّت است - بأين معنى ، علّت نبوده باشذ بأين معنى ، و جون هر داخلى در سلسلهء مركّبهء از آحاد « 3 » امكانى ، علّتى برو سابق است ، بس هيج از آنج داخل سلسله باشذ - علّت سلسله نباشذ - بأين تفسير . و علّت آن « 4 » نفس مجموع نيست - به جهت استحالت تقدّم او بر نفس خوذ ، - بس خارج باشذ از آن ، و خارج از مجموع واجب باشذ لذاته ، بس تسلسل بأو منقطع شود بعد از وجود او .

طريق هشتم - آنست كى :

هر ممكنى محتاج است بمرجّحى كى به آن واجب « [ شود ] » وجود آن « 5 » بر آن وجه كى گذشت . [ ( و ) ] آن مرجّح : يا ممكن باشذ - يا واجب ، لكن ممكن نيست ، - جه اگر ممكن باشد لذاته ، محتاج باشد بعلّتى ، بس آن امر محتاج اليه محتاج شود بعلّت او ، - جه محتاج بمحتاج بشىء ، محتاج باشذ به آن شىء ، و محتاج بعلّت شىء ، واجب نباشد بأو - فقطّ ، بس متعيّن شد كى واجب باشذ لذاته ، بس هر ممكنى واجب باشذ بموجودى - كى واجب باشذ لذاته . و برين تقدير هيج جيز از ممكنات وجود جيزى به آن واجب نباشذ ، - بل آنج به آن وجود هر ممكنى واجب مىشود واجب است ، بل ممكن مؤثّر آنست كى بأو « 6 » واجب مىشود . وجود معلول واجب بعد از وجود او . و جايز باشذ كى ممكن واجب باشذ بواجب الوجود لذاته

هامش
( 1 ) - اعنى - م .
( 2 ) - كه مباين او باشد - ط .
( 3 ) - مركبة الاحاد - م .
( 4 ) - اين - م .
( 5 ) - او - م - ط - مب .
( 6 ) - كه او - ط .
درة التاج ( فارسى ) — صفحة 813 | قطب الدين محمود بن ضياء الدين مسعود الشيرازي