درة التاج ( فارسى ) — صفحة 385

و مانع از خلوّ ميان نقيض مقدّم - و عين تالى - و عناد متصله مذكوره نقيض منفصلتين مذكورتين را . و عكس اول ازين ( سه ) قسم از متصله جون استلزام ( لزومى حمل لازم را بر مقدم او . و عكس دوم از سه‌گانهء متصله ، جون استلزام ) حقيقيّه مركبه از دو حملى مشارك در موضوع حمل يكى از دو محمول را برو يا حمل هر يكى را برو ، - جون مقيد باشذ بسلب آن ديگر . و عكس سيم از سه‌گانهء متصله ، جون : استلزام منفصله ، - لزوم هر يكى از دو جزو او نقيض آن ديگر را ، يا لزوم نقيض هر يكى ازيشان عين آن ديگر را . بس اقسام متصله كى به دو قضيّه فحسب منحلّ شود نه قسم باشذ ، و از ان منفصله مقيّد به همين قيد شش قسم . و موجبهء لزومى صادقه مركب شود از دو صادق و دو كاذب . و مقدمى كاذب ، و تالى صادق ، و عكس آن . الّا اگر لزوم كلى باشد ، - و صدق يا كذب دائما باشد كى عكس حينئذ ممتنع باشذ ، و الّا كاذب صادق شوذ يا صادق كاذب . و موجبه حقيقيّه صادقه متركّب « 1 » نشود الّا از صادقى و كاذبى « [ و موجبهء مانعة الجمع صادقه مركب نشود الّا از دو كاذب و صادقى و كاذبى ] » و موجبهء مانعة الخلو صادقه مركب نشوذ « [ الّا ] » از دو صادق « 2 » ، و صادقى و كاذبى . و موجبه كاذبه خواه لزومى باشذ و خواه عنادى ، و خواه اتفاقى ، بر ( هر ) جهار قسم افتد . و موجبه متصله اتفاقيّهء صادقه متركّب نشود الّا از دو صادق ، و از مقدّمى كاذب ، و تالى صادق ، و حكم سالبهء صادقه هر يكى ازينها حكم موجبهء كاذبه اوست ، و حكم كاذبه « [ حكم ] » صادقه .