موجوديست كى آفرينش همه از وى است - و هدايت همه جيز در همه باب از وى است . فرعون دانست كى اين جواب حقّ است - و ظاهر ، « ( ترسيد ) » كى مردم بدانند ، سخنى بيگانه در انداخت - و گفت :
فَما بالُ الْقُرُونِ الْأُولى
. گفت جيست احوال مردم گذشته ، گفت :
عِلْمُها عِنْدَ رَبِّي
.
و زود باز [ ( بر ) ] سر جواب رفت ، و گفت :
الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ مَهْداً
الى آخره . * سؤال « 1 » - جرا ابراهيم :
الَّذِي خَلَقَنِي فَهُوَ يَهْدِينِ
گفت ، و موسى :
الَّذِي أَعْطى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدى
. و محمّد
الَّذِي خَلَقَ فَسَوَّى وَ الَّذِي قَدَّرَ فَهَدى
.
« ( جواب ) » - ازينجا كمال محمد ( عليه السلم ) به نسبت با ديگر بيغمبران ظاهر مىشود ، جه ابراهيم خاصّ گفت - و موسى عامّ ، و محمد مطلق : شامل خاصّ - و عامّ . آنج ابراهيم گفت مبدأ بوذ ، و آنج موسى گفت وسط ، و آنج محمد گفت كمال .
الَّذِي أَعْطى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدى
كاملتر از آنك :
الَّذِي خَلَقَنِي فَهُوَ يَهْدِينِ
. -
الَّذِي خَلَقَ فَسَوَّى وَ الَّذِي قَدَّرَ فَهَدى
، كاملتر [ ( از ) ] :
الَّذِي أَعْطى كُلَّ شَيْءٍ خَلْقَهُ ثُمَّ هَدى
. آنجا دو مرتبه « ( بوذ ) » : يكى خلق . - يكى هدايت . اينجا جهار مرتبه : يكى خلق ، دوّم تسويت ، سيّم تقدير ، جهارم [ « هدايت » ] .
در خلق جسمانىّ - تسويهء اجزاء : آب - و خاك - و هوا - و آتش
هامش
( 1 ) - جواب - ه . - براى اطلاع بيشترى نگاه كنيد بتفسير كبير ج : 8 ص 538 - 540 و تفسير صدر الدين شيرازى ص 599 - 600