پنج رساله ( فارسى ) — صفحة پيشگفتار 17

است كه جلد چهارم اختصاص به فهرست‌هاى گوناگون نام داروهاى مفرد و مركب و نام پزشكان و اوزان و مكاييل و نباتات و حيوانات و واژه‌هاى يونانى و فارسي دارد . نظامى عروضى در مقالهء طبّ از چهار مقاله پس از آنكه پزشك را به خواندن كتاب‌هايى همچون فصول بقراط و مسائل حنين بن اسحاق و مرشد محمد بن زكرياى رازى و هداية المتعلمين اخوينى بخارى و اغراض الطّبيهء سيد اسماعيل جرجانى توصيه مىكند در پايان از قانون ياد مىكند و دربارهء آن چنين گويد : « و اگر خواهد كه أزين همه مستغنى باشد به قانون كفايت كند . سيّد كونين و پيشواى ثقلين مىفرمايد : « كلّ الصّيد في جوف الفرا » همهء شكارها در شكم گور خر است اين همه كه گفتم در قانون يافته شود با بسيارى از زوائد و هر كه را مجلّد اوّل از قانون معلوم باشد از اصول علم طبّ و كلّيّات أو هيچ بر أو پوشيده نماند ؛ زيرا كه اگر بقراط و جالينوس زنده شوند روا بود كه پيش اين كتاب سجده كنند و عجبى شنيدم كه يكى درين كتاب بر بو على اعتراض كرد و از آن معترضات كتابى ساخت و اصلاح قانون نام كرد . گوئى در هر دو مىنگرم كه مصنّف چه معتوهء مردى باشد و مصنّف چه مكروهء كتابى . چرا كسى را بر بزرگى اعتراض بايد كرد كه تصنيفى از آن أو به دست گيرد ، مسألهء نخستين بر أو مشكل باشد » . « 1 » بخش داروهاى مفرده از كتاب قانون بيش از بخش‌هاى ديگر مورد توجّه و عنايت دانشمندان بوده است و به صورت‌هاى مختلف نام آن داروها استخراج و با تعاريف هر يك از آنها به صورت مستقل چاپ شده است . از جمله : 1 - قاموس القانون في الطّبّ لابن سينا در اين كتاب نام داروهاى مفرده به صورت الفبائى همراه با معادل انگليسى آنها آورده شده است . اين كوشش كه به وسيلهء ادارهء تاريخ طبّ و تحقيق طبّى در دهلى نو