* ( 1111 - وفات ميرزا حسن ، گوهر قراچهداغى ) *
در « الذريعة 20 : 165 ش 2409 » « 1 » گويد : كتاب « مخازن جواهر أسرار التنزيل » تأليف شيخ ميرزا حسن بن على ، گوهر قراچهداغى متوفى 1266 ، در آن پنج ( نه ) رساله است كه بسال 1349 در تبريز چاپ شده . انتهى .
هامش
( 1 ) جناب معلم در نسخه اصل فقط نام مأخذ را نوشته بودند ، بناچار عبارت ذريعه را عينا ترجمه كرديم . و مخفى نماند كه صاحب ذريعه در كتاب ديگر خود « الكرام البررة :
341 » شرح حال صاحب عنوان را آورده لكن معلوم مىشود كه در هنگام تأليف آن كتاب از « مخازن » اطلاعى نداشتهاند ، زيرا از آن اسمى نبرده و تاريخ وفات گوهر را نيز در آنجا پس از سال 1261 ثبت كردهاند ، و در ذريعه تاريخ وفات را از مقدمه مخازن گرفتهاند ، چنان كه مشار در كتاب « مؤلفين كتب چاپى 2 : 601 » باستناد همان مقدمه شرح حال ذيل را براى گوهر آورده است :
« ميرزا حسن بن على ، گوهر قراچهداغى مشهور به مسألهگو - 1266 ق . اصلا قراچهداغى است و در نجف نزد اساتيد زمان خود درس خوانده و از طرف آنان مجاز شده ، بعدا بكربلا رهسپار و در آنجا بشيخ احمد احسائى گرويده و مدت چند سال نزد وى به تحصيل پرداخته و بدريافت اجازه از شيخ احمد و شاگرد او سيد كاظم رشتى نائل شد ، پس از آن مدت هفت سال بزندگى خود ادامه داد ، در آخرين سال عمر خود به مكه مشرف شد و در 1266 ق به مكه درگذشت و در وادى قريش مدفون گرديد . مقدمهء مخازن » ، انتهى .
سپس اسامى رسائل مطبوعهء در « مخازن » را ذكر كرده است . و تفصيل بيشتر درباره گوهر و آثارش موكول بمجلدات چاپ نشدهء « فهرست كتب خطى كتابخانههاى اصفهان » اينجانب است ، و اين بيت از او در جايى به نظر رسيد :ملجأت پنداشتم از دست جور روزگاران * چون نكو ديدم تو هم همدست جور روزگارىو در ( ج 4 ص 1136 ) كتاب حاضر مختصرى راجع بگوهر نوشته شده مراجعه شود . م .