دنيا و لذّت روح و بدن و سعادت جسمانى و عقلانى را داراست چنان كه در كتاب خداست كه
قَدْ أَفْلَحَ مَنْ زَكَّاها
« 1 » .
تزكيه نفس سبب آسايش و فلاح و فيروزى دو عالم است كه چون انسان نفس خود را تربيت كند از شهوت و غضب حيوانى پاك و پاكيزه دارد و از صفات رذيله بخل و حسد و كبر و رعونت و خود بينى و غرور و حرص به مادّيات و عادات و خيمه منزّه شود و از اوصاف رذيلهء ديگر از قبيل دنائت نفس و ترس و ريا و عجب و مكر و خدعه و فريب مردم و ظلم و جفا و خيانت ، روح خود را پاك گرداند و به صفت ايمان و معرفت و حكمت و علم و حلم و شجاعت و عدالت و سخاوت و علوّ همّت و غيره از صفات كمال ، روان را بيارايد چنين كس بهترين شغل و شايستهترين كار عالم را پيش گرفته است زيرا در اثر تهذيب روح و تكميل نفس انسان در دو جهان آسايش يابد شخص مهذّب النّفس خدا و خلق ، هر دو از او خشنودند و بالنتيجه در دنيا خوش و در آخرت به آسايش و مقامات رفيع نائل گردد چون بيان شد كه درجات بهشتى و رفيعترين مقام آن براى نفوس قدسيّه مهذّب از اخلاق رذيله و متّصف به صفات فاضله است بلكه نفوس قدسى منوّر به نور علم و اخلاق نه بس بهشتى بلكه خلاق بهشت رضوانند . در حديث است كه بهشت مشتاق اهل ايمانست و دوزخ به مؤمن گويد زود بگذر كه نور تو آتش مرا خاموش مىسازد نتيجه آنكه براى سعادت هردو جهان شايستهترين كار عالم ، تهذيب نفس ناطقه است .
كلمهء 8 - قال أمير المؤمنين عليه السّلام : ترك الشّهوات أفضل عبادة و أجمل عادة
« 2 » .
ترجمه : فرمود ترك شهوتها بهترين عبادت حضرت احديت است و نيكوترين عادت انسانيست .
شرح : يعنى هركس از لذّات فانى حيوانى كه مانع توجّه به خدا و طلب علم و معرفت و اعمال صالح است بگذرد و بر شهوات نفسانى پشت پا زند و اسير هواى نفس نگردد تا بر نفس فائق و فاتح شود اين كار بهترين عبادت خدا و نيكوترين
هامش
( 1 ) . شمس / 10
( 2 ) . غرر و درر آمدى ، شرح آقا جمال ، ج 3 ، ص 297 ، ش 4527 .