جملى و ضبط اصلى « 1 » در مشرع است و در آن پنج فصل است : در تقسيم علوم شرعى الهى و ريشههاى اصلى و فروع كلى آن ، و در سبب اختلاف امم و اشاره به راه مستقيم ، و در بيان انتهاى افكار و روشى كه صاحبان بصيرت اختيار مىكنند ، و در موضوع و مبادى علم تحقيق و مسائل آنكه به برهان نظرى و كشفى اثبات شده ، و در بيان آنچه كاملان از كليات مهم علم و عمل بيان داشتهاند « 2 » .
دوم تمهيد جملى « 3 » است در بيان صحت « 4 » كيفيت ارتباط عالم به حق متعال و ارتباط حق تعالى به عالم ، با اين كه او ذاتا و از نظر وحدت ذاتيش از عالم ( كثرت ) بىنياز است ، يعنى صحت و كيفيت دو ارتباط ، و در آن دو فصل است :
فصل اول در تصحيح اضافاتى است كه بين ذات و صفات مىباشد ، و فصل دوم در تصحيح نسبتى است كه بين حق سبحان - به اعتبار اقسام اسماء صفات - و بين تكوين اعيان ممكنات مىباشد . و خاتمهء تمهيد جملى در بيان متعلقات طلب ما در حدّ اجمال است و اين كه به چه اعتبارى مراتب استكمال بىپايان است و در آن بياناتى چند است .
سوم باب كشف سرّ كلى ؛ كه شامل بيان سلسلهء ترتيب موجودات است و در آن تعيين كليات جهات ارتباطاتى كه بين حق سبحان و بين موجودات و غير موجودات ؛ از برين و زيرين و علوى و سفلى - يعنى بيان سلسله ترتيب موجودات - مىباشد ، و در آن نيز فصول و اصولى چند است .
چهارم خاتمه كتاب ( در مقابل فاتحه ) مىباشد كه جامع مقاصد باب ( يعنى
هامش
( 1 ) - شوق جملى : از جهت بيان شرافت و برتريش بر غير بوده ، و ضبط اصلى از جهت ذكر مصنوع و مبادى و مسائل است - اجمالا - .
( 2 ) - در اين قسمت شارح محقق - بتبع حضرت شيخ قدس سره - تمام يكصد منزل سايران الى الله را تلخيص كرده و با بيانى رسا ايراد داشته است .
( 3 ) - يعنى مقدمهاى كوتاه و همگانى .
( 4 ) - اصولا تصحيح يعنى مشخّص و معيّن كننده و ملاك