خداوند است يا صفات ديگر حضرت بارى تعالى كه به سادگى از كنار آن مىگذرند و از آن اعراض مىنمايند .
نمونه نوع دوم : آيات و معجزاتى است كه خداوند سبحان بر دست پيامبرانش جارى مىكند چنان كه در سورهء نمل آيه 12 مىفرمايد :
وَ أَدْخِلْ يَدَكَ فِي جَيْبِكَ تَخْرُجْ بَيْضاءَ مِنْ غَيْرِ سُوءٍ فِي تِسْعِ آياتٍ إِلى فِرْعَوْنَ وَ قَوْمِهِ
[ مراد معجزهء يد بيضاء حضرت موسى و معجزات نهگانهء اوست . ]
اما آيه در اصطلاح اسلامى به دو معنى آمده است :
1 - معجزاتى كه خداوند بر دست پيامبران و اولياء خود جارى مىكند ، مانند عصاى موسى كليم اللّه ( ع ) و ناقهء صالح ( ع ) . به آن معجزه مىگويند ، زيرا جن و انس از آوردن همانند آن عاجز و ناتوانند ، همچنين تولد فرزندى بدون پدر نيز معجزه است .
اقدامات و حالات خارق العاده و غير طبيعى پيامبران آياتى از اين نوع است ، مانند ولادت حضرت عيسى ( ع ) از مادرش مريم ، كه نه او را همسرى بوده و نه عيسى ( ع ) را پدرى ، و خداوند مىفرمايد :
وَ جَعَلْنَا ابْنَ مَرْيَمَ وَ أُمَّهُ آيَةً . . .
« 1 » ما پسر مريم و مادرش را آيت و نشانهاى قرار داديم .
و باز از همين نوع آيه ، عذابى است كه بر مشركان نازل مىشود ، همانگونه كه خداى سبحان در سورهء عنكبوت آيه 15 مىفرمايد :
فَأَنْجَيْناهُ وَ أَصْحابَ السَّفِينَةِ وَ جَعَلْناها آيَةً لِلْعالَمِينَ
[ نجات دادن كشتىنشينان حضرت نوح و غرق شدن مشركان خود آيه بوده است . ] نظير همين آيه در سورهء قمر آيهء 15 وجود دارد .
2 - آيه در قرآن كريم :
راغب در كتاب مفردات القرآن مىنويسد « 2 » :
هامش
( 1 ) - مؤمنون / 50 ؛ انبياء / 91 .
( 2 ) - رجوع كنيد به مفردات راغب ، لغت « الآية » .