فِرْعَوْنَ وَ قَوْمِهِ . . .
دستت را در گريبان ببر تا سفيد و درخشنده بىعيب بيرون آيد ، اين در زمره معجزات نهگانهاى است كه تو با آنها به سوى فرعون و قومش فرستاده مىشوى « 1 » . . .
2 - تركيبى از الفاظ قرآنى كه با شماره مشخص شدهاند ، چنان كه در سوره نمل مىفرمايد :
طس تِلْكَ آياتُ الْقُرْآنِ وَ كِتابٍ مُبِينٍ
.
طا ، سين . اين آيههاى قرآن و كتابى مبين است .
3 - بخش يا بخشهائى از كتاب خدا كه حكمى از احكام شريعت را بيان مىكند « 2 » .
پس ، ملاحظه شد كه مقصود از نامگذارى بخشى از قرآن به " آيه " مدلول و معناى آن ، يعنى حكمى است كه در آن بخش آمده ، و " نسخ " متوجه همان حكم است ، و الفاظ قرآنى دربردارنده آن حكم را شامل نمىشود .
و نيز ، دانسته شد كه معنى در لفظ مشترك با قرينهاى كه در كلام است و بر مقصود دلالت دارد ، مشخص مىشود .
* * * اين معناى " نسخ و آية " در اصطلاح اسلامى بود ، اما تفسير دو آيه مورد بحث :
تفسير آيه نسخ
آيه نسخ در ضمن آيات ( 40 - 152 ) سوره بقره آمده كه آنچه مربوط به بحث ماست مىآوريم :
يا بَنِي إِسْرائِيلَ اذْكُرُوا نِعْمَتِيَ الَّتِي أَنْعَمْتُ عَلَيْكُمْ وَ أَوْفُوا بِعَهْدِي أُوفِ
هامش
( 1 ) - نمل / 12 .
( 2 ) - شرح مفصل آن در بحث مصطلحات ( القرآن الكريم و روايات المدرستين ) جلد دوم آمده است .