مردم را به وسيله پيامبران به سوى نظامى كه براى آنان قرار داده هدايت مىكند ، اين پروردگار ، نسلهاى گذشته را چگونه هدايت كرده است ؟ رسولانى كه به سوى آنان ارسال شدهاند كيانند ؟ دستورات و شرايع آنان چگونه است ؟ موسى عليه السّلام گفت :
عِلْمُها عِنْدَ رَبِّي فِي كِتابٍ لا يَضِلُّ رَبِّي وَ لا يَنْسى
علم آن نزد پروردگارم در كتابى محفوظ است ، پروردگار من هرگز گمراه نمىشود و فراموش نمىكند « 1 » . يعنى علم و آگاهى اين دورانها نزد پروردگار در كتابى نوشته است و او هرگز به گمراهى و فراموشى دچار نخواهد شد .
موسى عليه السّلام پس از آن به شرح صفات و ويژگيهاى پروردگار پرداخت و گفت :
الَّذِي جَعَلَ لَكُمُ الْأَرْضَ مَهْداً وَ سَلَكَ لَكُمْ فِيها سُبُلًا وَ أَنْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَأَخْرَجْنا بِهِ أَزْواجاً مِنْ نَباتٍ شَتَّى * كُلُوا وَ ارْعَوْا أَنْعامَكُمْ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِأُولِي النُّهى *
همان خداوندى كه زمين را محل آسايش شما قرار داد ، و راههائى در آن ايجاد كرد ، و از آسمان آبى فرستاد كه با آن انواع گوناگون گياهان را برآورديم .
بخوريد و چهارپايانتان را در آن بچرانيد ، راستى را كه در اينها نشانههاى روشنى براى خردمندان است . « 2 »
قرآن كريم ، در اين مقطع ، پاسخ موسى عليه السّلام به فرعون را ياد كرده و مىفرمايد : جناب فرعون ! تو كه مىگوئى :
أَ لَيْسَ لِي مُلْكُ مِصْرَ وَ هذِهِ الْأَنْهارُ تَجْرِي مِنْ تَحْتِي
« 3 » تو ، و همه درباريان و حاشيهنشينان دربارت بايد بدانيد كه : پروردگار شما همان آفرينندهاى است كه زمين را آفريد و به مقتضاى " ربوبيّت " خود آن را مهد آرامش انسان قرار داد ، و در آن راهها ايجاد كرد - زمينى كه مملكت مصر هم جزئى از آن است - و از آسمان بارانى را فرستاد كه نهرها از آن به وجود آيد - و نهر نيل يكى از آنهاست - و به واسطه همين آب از زمين گياهان گوناگون بيرون آورد تا خوراك انسان و حيوانات باشد .
فرعون كه در برابر اين منطق موسى عليه السّلام عاجز و درمانده شده بود ، مصمم شد تا دوباره
هامش
( 1 ) - طه / 52 .
( 2 ) - طه / 54 - 53 .
( 3 ) - زخرف / 51 .