بسيارى از امتها پس از آنكه پيامبرشان معجزهاى مىآورد ، بر عناد خود مىافزودند و با او به دشمنى مىپرداختند ، و از ايمان آوردن سرباز مىزدند ، چنان كه خداى متعال درباره قوم ثمود پس از ديدن ناقه ، مىفرمايد :
فَعَقَرُوها فَأَصْبَحُوا نادِمِينَ .
سرانجام آن ناقه را پى كردند ، سپس از كرده خود پشيمان شدند ! « 1 »
سنت خداوند بر اين است كه اگر مردمى از پيامبر خود درخواست آيت و معجزه كردند ، و معجزه آمد ، و آنان ايمان نياوردند ، مستحق زجر و عذاب مىگردند ، و خداى متعال ايشان را عذاب مىكند ، چنان كه در همين سوره نيز از سرانجام قوم ثمود خبر داده و فرموده :
فَأَخَذَهُمُ الْعَذابُ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآيَةً وَ ما كانَ أَكْثَرُهُمْ مُؤْمِنِينَ .
پس عذاب الهى آنان را فرا گرفت ؛ به راستى كه در اين ، آيت و نشانهاى است ؛ ولى بيشتر آنان مؤمن نبودند ! « 2 »
معجزه آوردن انبياء به مقتضاى حكمت است ، مقتضاى حكمت هم آنست كه معجزه به مقدارى باشد كه حقانيت ادعاى پيامبر را ، براى كسى كه مىخواهد به او ايمان آورد ، اثبات نمايد . آيت الهى به دلخواه سركشان و مردمآزارانى كه از ايمان آوردن به خدا و رسول در هر حالى بازمىزنند نيست تا هر چه خواستند اجابت شود ، و نيز چنان كه گذشت ، بر امر محال تعلق نمىگيرد ، چنان كه هر دو قسم آن در خواسته قريش از خاتم پيامبران صلّى اللّه عليه و آله و سلم وجود داشت ، درحالىكه خداوند آيت و معجزه مخصوص عرب ، " سخن بليغ " را به آنان داد ، و در سوره بقره ايشان را مخاطب ساخته و فرموده بود :
وَ إِنْ كُنْتُمْ فِي رَيْبٍ مِمَّا نَزَّلْنا عَلى عَبْدِنا فَأْتُوا بِسُورَةٍ مِنْ مِثْلِهِ وَ ادْعُوا شُهَداءَكُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ إِنْ كُنْتُمْ صادِقِينَ * فَإِنْ لَمْ تَفْعَلُوا وَ لَنْ تَفْعَلُوا فَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِي وَقُودُهَا النَّاسُ وَ الْحِجارَةُ أُعِدَّتْ لِلْكافِرِينَ *
اگر درباره آنچه بر بنده خود نازل كردهايم شك داريد ، يك سوره همانند آن بياوريد ؛ و گواهان خود را - غير خدا - براى اين كار فرا خوانيد اگر راست
هامش
( 1 ) - شعرا / 157
( 2 ) - شعراء / 158