سراعا با كمال سرعت بلكه يكجايى پيدا كند و خود را نجات دهد .
كَأَنَّهُمْ إِلى نُصُبٍ يُوفِضُونَ
مثل اينكه دور علم نصب شده ميدوند كه خود را از قتل نجات دهند ، و در جاى ديگر ميفرمايد :
خُشَّعاً أَبْصارُهُمْ يَخْرُجُونَ مِنَ الْأَجْداثِ كَأَنَّهُمْ جَرادٌ مُنْتَشِرٌ مُهْطِعِينَ إِلَى الدَّاعِ يَقُولُ الْكافِرُونَ هذا يَوْمٌ عَسِرٌ
قمر آيهء 7 .
[ سوره المعارج ( 70 ) : آيه 44 ]
خاشِعَةً أَبْصارُهُمْ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ ذلِكَ الْيَوْمُ الَّذِي كانُوا يُوعَدُونَ ( 44 )
چشمها فرو افتاده ذلت خوارى آنها را فرو گرفته اين است آن روزى كه بودند وعده داده شده .
خاشِعَةً أَبْصارُهُمْ
از مشاهده احوال قيامت زمين مثل كورهء حدادى خورشيد يك نى ؟ بالاى سر آتش جهنم نعره و شعله دارد ملائكه غلاظ و شداد با تازيانههاى آتشى و غلها و زنجيرها نميتوانند مشاهده كنند چشمها فرو افتاده .
تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ
ذليل و خوار عريان و برهنه نه ناصرى دارند نه معينى نه فرياد رسى كه ميفرمايد :
وَ لَقَدْ جِئْتُمُونا فُرادى كَما خَلَقْناكُمْ أَوَّلَ مَرَّةٍ
انعام آيهء 94 .
ذلِكَ الْيَوْمُ
اين روزى است كه يوم القيامة باشد .
الَّذِي كانُوا يُوعَدُونَ
و شما منكر شديد حال مشاهده كنيد كه وعده الهى حق است :
إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ فَلا تَغُرَّنَّكُمُ الْحَياةُ الدُّنْيا وَ لا يَغُرَّنَّكُمْ بِاللَّهِ الْغَرُورُ
لقمان آيهء 33 . منكرين قيامت چند طايفه هستند يك طائفه دهرى و طبيعى كه به كلى منكر وجود حق و دين و قيامت هستند كه امروز اكثر روى زمين اينها هستند ، يك طائفه ميگويند انسان چون مرد بدنش خاك شد روح او تعلق ميگيرد به بدن ديگرى و هكذا و همين است معاد او و اينها هم چهار دسته هستند نسخ و فسخ و رسخ و مسخ شرحش بماند اگر روحش صالح باشد به بدن ديگر كه تعلق بگيرد در ناز و نعمت است و همين است بهشت ، و اگر خبيث باشد به بدن ديگر كه تعلق بگيرد در بلا و محنت باشد و همين جهنم او است ، يك دسته ميگويند روح تعلق ميگيرد به قالب مثالى يا متنعم است يا معذب بنعم روحى و عذاب روحى ، يك دسته ميگويند : روح به بدن حور قليايى تعلق ميگيرد كه شيخيه قائلند ، يك دسته منكر خلود هستند و طوايف ديگر و قيامت بر