لَقَدْ رَضِيَ اللَّهُ عَنِ الْمُؤْمِنِينَ
بالاترين مقام رضاى الهى است چنانچه ميفرمايد :
وَ رِضْوانٌ مِنَ اللَّهِ أَكْبَرُ ذلِكَ هُوَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ
توبه ، آيهء 73 .
إِذْ يُبايِعُونَكَ تَحْتَ الشَّجَرَةِ
مراد بيعت حديبيه است كه شرحش گذشت و شجره گفتند درخت گردو است كه سمره تعبير ميكنند .
فَعَلِمَ ما فِي قُلُوبِهِمْ
خداوند از قلوب بندگانش با خبر است ميداند كه حقيقت ايمان در قلوب اينها ثابت و از روى صدق و صفا بيعت كردند و واقعيت داشت .
فَأَنْزَلَ السَّكِينَةَ عَلَيْهِمْ
ثبات قدم و يقين و اطمينان قلبى بوعدههاى الهى كه اگر كشته شوند بدرجهء عاليهء شهادت نائل و اگر فاتح شدند ترويج دين و اعلاء كلمهء اسلام كردند .
تنبيه : از اين جمله استفاده مىشود كه نزول سكينه شرط آن ايمان است كه چون خدا ميدانست كه قلبا ايمان دارند و حقيقتا مؤمن هستند انزال سكينه بر آنها فرمود و در آيهء غار فرمود :
فَأَنْزَلَ السَّكِينَةَ عَلَيْهِمْ
و نفرمود عليهما استفاده مىشود كه صاحب غار ايمان نداشته و منافق بوده .
وَ أَثابَهُمْ فَتْحاً قَرِيباً
فتوحات اسلامى بسيار بوده و لكن ظاهر اين است كه مراد فتح مكه است بقرينهء :
إِنَّا فَتَحْنا لَكَ فَتْحاً مُبِيناً
. . . الآيات و چون اين مؤمنين اكثر مهاجرين بودند پس از فتح مكه منازل خود را تصرف كردند ، و آيهء :
إِذا جاءَ نَصْرُ اللَّهِ وَ الْفَتْحُ
.
[ سوره الفتح ( 48 ) : آيه 19 ]
وَ مَغانِمَ كَثِيرَةً يَأْخُذُونَها وَ كانَ اللَّهُ عَزِيزاً حَكِيماً ( 19 )
و پس از فتح قريب غنيمتهاى زيادى كه از كفار و مشركين ميگيريد و خداوند قاهر و غالب و حكيم است ، يكى از مثوبات شما بعد از فتح غنيمتهاى زيادى بدست ميآوريد و خداوند عزيز مقتدر و حكيم داناست .
بعضى گفتند غنائم خيبر است ، خيبر شهرى بود چهار منزلى مدينه و مركز يهود بود و دولت و ثروت آنها زياد بود و قلعههاى محكم داشتند ، و چون لشكر اسلام رو به آنها آوردند اينها براى جلوگيرى خندقى سر راه لشكر اسلام كندند و چون لشكر اسلام نزديك خندق رسيدند مرحب كه اشجع يهود بود آمد مقابل