البحرين دارد كه تبّع اسكندر ذو القرنين بود و مالك تمام روى زمين شد ، و بعضى گفتند : نبىّ بود ، و لو رسالت نداشته ، و بعضى گفتند : مؤمن صالح بوده و بسيارى از انبياء در نزد او بودند مثل خضر و الياس و غير اينها و شرح حال او در آيهء شريفهء :
وَ يَسْئَلُونَكَ عَنْ ذِي الْقَرْنَيْنِ
( الى قوله تعالى )
وَ كانَ وَعْدُ رَبِّي حَقًّا
كهف ، آيهء 82 الى 98 گذشت و قوم او ايمان نياوردند و در مكنت و ثروت و قوّت و قدرت و عزّت نظير نداشتند .
وَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ
قوم نوح و قوم هود و قوم صالح ثمود و قوم لوط و اصحاب ايكه و مدين و فراعنه آيا مكنت و قوت و قدرت اين مشركين و كفّار بيشتر است يا آنها ؟
أَهْلَكْناهُمْ
بانحاء مختلف ، بغرق و باد و صيحه و خسف و امطار حجارة آيا قدرت اين مشركين و كفار و دهريين بيشتر است يا آنها بترسند كه در اثر تكذيب دچار شوند چنانچه پيشينيان دچار شدند .
إِنَّهُمْ كانُوا مُجْرِمِينَ
مجرم معناى عامّى دارد مخالف فرمان الهى است شامل دهرى كه منكر وجود حقّ است و مشرك كه شريك بر خدا قائل است بجميع اقسام شرك ، شرك ذاتى كه از براى خدا ضدّى و ندّى و مثلى قائل است ، و شرك صفاتى كه قائل بصفات زائد بر ذات قائل است ، و شرك افعالى كه افعال الهى را مثل خلق و رزق و احياء و اماته و ساير افعال او را مستند به غير او ميداند ، و شرك عبادتى كه پرستش و الوهيت غير او مىكند ، و شرك نظرى كه توكل و اميد به غير او دارند ، شامل كافر مىشود كه تكذيب انبياء مىكند و لو يك نفر آنها را و مخالف و معاند نسبت باوصياء و لو يك نفر آنها باشد ، و شاك در دين و منكر يكى از ضروريات دين ، و مبدع كه بدعتى در دين گذارد ، و بالجمله غير مؤمن و لو اسم مسلم بر او صادق باشد ، و شامل عاصى و فاسق و فاجر مىشود تمام مجرم هستند و مستحق عقوبت و عذاب .
[ سوره الدخان ( 44 ) : آيات 38 تا 39 ]
وَ ما خَلَقْنَا السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ ما بَيْنَهُما لاعِبِينَ ( 38 ) ما خَلَقْناهُما إِلاَّ بِالْحَقِّ وَ لكِنَّ أَكْثَرَهُمْ لا يَعْلَمُونَ ( 39 )