خود واگذار مىكند كه هر چه بتواند بار گناه را سنگين كند و عذاب را بر خود زياد كند
فَما لَهُ مِنْ وَلِيٍّ
نه پدر نه مادر نه فرزند نه عشيره و نه رئيس و نه لشكر و عدّه و عدّه و اتباع احدى نيست و قدرت بر رفع عذاب از او ندارند .
مِنْ بَعْدِهِ
ممكن است ضمير من بعده راجع به خدا باشد يعنى غير از خدا احدى قدرت ندارد و ممكن است مرجع اضلال باشد كه بعد از آنكه گمراه شد و از قابليت افتاد احدى نيست بتواند او را هدايت كند و ممكن است مرجع عذاب باشد كه احدى قدرت بر رفع عذاب ندارد
وَ تَرَى الظَّالِمِينَ
روز قيامت كه آتش جهنم شعله ميكشد ، و ملائكهء عذاب با غلها و زنجيرها آنها را ميكشند رو به آتش .
لَمَّا رَأَوُا الْعَذابَ
آنها مىبينند و مشاهده ميكنند .
يَقُولُونَ
يا در پيشگاه الهى يا به ملائكه عذاب .
هَلْ إِلى مَرَدٍّ مِنْ سَبِيلٍ
آيا ممكن است و وسيلهاى هست كه ما برگرديم به دنيا و تدارك كنيم آنچه عمل كردهايم و خود را از اين عذاب نجات دهيم و اين آرزويى است كه تمام اهل عذاب از مشرك و كافر و ضال و مضل و مخالف و معاند و فاسق و فاجر ميكنند چنانچه ميفرمايد
وَ لَوْ تَرى إِذْ وُقِفُوا عَلَى النَّارِ فَقالُوا يا لَيْتَنا نُرَدُّ وَ لا نُكَذِّبَ بِآياتِ . رَبِّنا وَ نَكُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ بَلْ بَدا لَهُمْ ما كانُوا يُخْفُونَ مِنْ قَبْلُ وَ لَوْ رُدُّوا لَعادُوا لِما نُهُوا عَنْهُ وَ إِنَّهُمْ لَكاذِبُونَ
- انعام آيهء 27 و 28 - چون زنگ شرك و كفر و ضلالت و ظلم ثابت شده قابل تغيير نيست .