خداوند و پيغمبر و دين اسلام و از كجا مىتوانند و دسترسى و طلب كنند از مكان بعيد يعنى هيهات كه بدست بياورند و بسيار دور است اين آمال و آرزو .
وَ قالُوا آمَنَّا بِهِ
ايمانى كه از روى الجاء و اضطراب باشد ، نتيجه ندارد چنانچه مىفرمايد :
وَ لَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئاتِ حَتَّى إِذا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ إِنِّي تُبْتُ الْآنَ وَ لَا الَّذِينَ يَمُوتُونَ وَ هُمْ كُفَّارٌ
( نساء آيهء 18 ) و هر چه بگويند
رَبِّ ارْجِعُونِ لَعَلِّي أَعْمَلُ صالِحاً فِيما تَرَكْتُ كَلَّا إِنَّها كَلِمَةٌ هُوَ قائِلُها
( مؤمنون آيهء 99 ) .
وَ أَنَّى لَهُمُ التَّناوُشُ
تناوش جديت در تحصيل مطلوب است كجا مىتوانند تحصيل كنند هيهات هيهات .
مِنْ مَكانٍ بَعِيدٍ
يعنى اين آرزو و اين تمنا بسيار بعيد است ديگر برگشتن ندارند و در توبه بسته شده .
[ سوره سبإ ( 34 ) : آيه 53 ]
وَ قَدْ كَفَرُوا بِهِ مِنْ قَبْلُ وَ يَقْذِفُونَ بِالْغَيْبِ مِنْ مَكانٍ بَعِيدٍ ( 53 )
و حال آن كه كافر شدند به او از قبل الموت و پرتاب مىكردند به امر غيبى كه قيامت باشد كه انكار مى كردند به احتمالات بعيده .
وَ قَدْ كَفَرُوا بِهِ مِنْ قَبْلُ
اين تمناى عود به دنيا يا تأخير اجل كه از آنها پذيرفته نمىشود براى اين است كه قبل الموت آن چه به آنها گفتند ايمان نياوردند و كافر به توحيد و رسالت و معاد و اسلام شدند و علت ديگر كه باعث عدم قبولى توبه آنها حين الموت و عدم رجوع آنها به دنيا اين است كه :
وَ يَقْذِفُونَ بِالْغَيْبِ
قذف انداختن است « و بالغيب » امور آينده است ، اينها پيش خود بدون مدركى منكر شريعت و نشر و حشر شدند و همين كلمات را مىانداختند در مقابل اسلام و مسلمين .
مِنْ مَكانٍ بَعِيدٍ
يعنى بسيار دور است از ذهن انكار آنها زيرا مسئلهء معاد از ضروريات جميع اديان است و احتمال نبودنش بسيار ضعيف حتى جاى توهم هم ندارد چه رسد به ظن و يقين .