و دو مرتبه مسدود مىكردند و چون اينها كفران نعمتهاى الهى كردند و از انبياء اعراض كردند خداوند موشهاى دريايى را مسلط كرد و اين سد را به كلى جويدند و سيل عظيمى راه افتاد ، تمام بساتين آنها را و مراكز سكونت آنها را خراب كرد و اشجار آنها را از جا كند و بسيارى از آنها هلاك شدند و بسيارى فرار كردند كه مفاد :
فَأَعْرَضُوا فَأَرْسَلْنا عَلَيْهِمْ سَيْلَ الْعَرِمِ
است و پس از سيل اين باغستانهاى آنها در آنها خار و خس و درختانى كه ثمرات آنها تلخ و شور بود روئيده شد .
وَ بَدَّلْناهُمْ بِجَنَّتَيْهِمْ جَنَّتَيْنِ ذَواتَيْ أُكُلٍ خَمْطٍ
كه تلخ باشد .
وَ أَثْلٍ
كه شور باشد .
وَ شَيْءٍ
چيز جزئى .
مِنْ سِدْرٍ قَلِيلٍ
كمى از سدر .
[ سوره سبإ ( 34 ) : آيه 17 ]
ذلِكَ جَزَيْناهُمْ بِما كَفَرُوا وَ هَلْ نُجازِي إِلاَّ الْكَفُورَ ( 17 )
اين است كه جزا داديم آنها را به سبب آن چه كافر شدند به اعراض از انبياء و كفران كردند نعمتهاى الهى را و آيا جزا مىدهيم يعنى هرگز مجازات نمىكنيم مگر كسانى را كه در كفر زيادتى مىكنند كه معناى كفور است .
اين آيهء شريفه تنبيه بشر است كه اثر كفران نعمت و اعراض از انبيا و طغيان و سركشى اين است كه سلب نعمت مىشود و مورث عذاب و هلاكت چنانچه فرمود :
وَ لَئِنْ كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذابِي لَشَدِيدٌ
كه گذشت در سورهء ابراهيم آيه 7 .
ذلك اشاره به ارسال سيل و ذهاب اموال و خرابى منازل و از بين رفتن اشجار است
جَزَيْناهُمْ بِما كَفَرُوا
جزاء اعراض و كفران اين است .
وَ هَلْ نُجازِي
استفهام انكارى است يعنى هرگز اين نحو جزا داده نمىشود .
إِلَّا الْكَفُورَ
صيغهء مشبهه دلالت بر دوام كفر مىكند .
[ سوره سبإ ( 34 ) : آيات 18 تا 19 ]
وَ جَعَلْنا بَيْنَهُمْ وَ بَيْنَ الْقُرَى الَّتِي بارَكْنا فِيها قُرىً ظاهِرَةً وَ قَدَّرْنا فِيهَا السَّيْرَ سِيرُوا فِيها لَيالِيَ وَ أَيَّاماً آمِنِينَ ( 18 ) فَقالُوا رَبَّنا باعِدْ بَيْنَ أَسْفارِنا وَ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ فَجَعَلْناهُمْ أَحادِيثَ وَ مَزَّقْناهُمْ كُلَّ مُمَزَّقٍ إِنَّ فِي ذلِكَ لَآياتٍ لِكُلِّ صَبَّارٍ شَكُورٍ ( 19 )