[ سوره الأنبياء ( 21 ) : آيه 46 ]
وَ لَئِنْ مَسَّتْهُمْ نَفْحَةٌ مِنْ عَذابِ رَبِّكَ لَيَقُولُنَّ يا وَيْلَنا إِنَّا كُنَّا ظالِمِينَ ( 46 )
و هر آينه اگر تماس بگيرد آنها را بويى از عذاب پروردگار تو هر آينه مىگويند واى بر ما محقّقا ما بوديم ظلم كنندگان .
(
وَ لَئِنْ مَسَّتْهُمْ نَفْحَةٌ مِنْ عَذابِ رَبِّكَ
) : آثار عذاب را مشاهده كردند ممكن است مراد عذابهاى دنيوى باشد كه بر أمم سابقه نازل مىشد كه ديگر فائده نداشت كه مىفرمايد :
« فَلَوْ لا كانَتْ قَرْيَةٌ آمَنَتْ فَنَفَعَها إِيمانُها إِلَّا قَوْمَ يُونُسَ لَمَّا آمَنُوا كَشَفْنا عَنْهُمْ عَذابَ الْخِزْيِ فِي الْحَياةِ الدُّنْيا وَ مَتَّعْناهُمْ إِلى حِينٍ »
: يونس آيهء 98 . و در مورد فرعون مىفرمايد :
« حَتَّى إِذا أَدْرَكَهُ الْغَرَقُ قالَ آمَنْتُ
( الى قوله تعالى )
آلْآنَ وَ قَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ
. . . الاية ) يونس آيهء 90 . و ممكن است آثار عذاب اخروى باشد در حال احتضار كه مىفرمايد : «
وَ لَيْسَتِ التَّوْبَةُ لِلَّذِينَ يَعْمَلُونَ السَّيِّئاتِ حَتَّى إِذا حَضَرَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قالَ إِنِّي تُبْتُ الْآنَ
. . . الآية » نساء آيهء 22 . و دارد در أخبار كه در حال احتضار جاى خود را در بهشت يا جهنّم مىبيند ، ملائكهء رحمت و ملائكهء عذاب را مشاهده مىكند ، ملك الموت با صورت خوبى يا مهيبى مىآيد أهل سعادت را براحتى قبض روح مىكند مثل گلى كه بدست او دهد بو كند و أهل عذاب را سختتر از آنكه ميخ آهنى در چشمش بكوبند و با مقراض گوشت بدنش را قطعه قطعه كنند .
(
لَيَقُولُنَّ يا وَيْلَنا إِنَّا كُنَّا ظالِمِينَ
) چون آثار عذاب را مشاهده مىكنند و راه فرار ندارند و دست آنها از همه جا كوتاه است و فرياد رس ندارند مىگويند : اى واى بر ما كه عذاب ظلمهاى ما كه به ما مىگفتند و باور نمىكرديم به ما متوجّه شد ، و ما بوديم كه ظلم مىكرديم هم ظلم به نفس كه ايمان نياورديم و دست از اعمال زشت خود بر نداشتيم و هم ظلم به غير به انبياء و أولياء و مقرّبان درگاه خداوند و مؤمنين نموديم ، و هم ظلم به دين كه شريك بر خداوند قرار داديم و پشت پا به كتابهاى او و أحكام او زديم كه ظلم به دين است . :
« إِنَّ الشِّرْكَ لَظُلْمٌ عَظِيمٌ »
لقمان