تا كى ، بفكرت اين ره نميشود طى ، بكنه ذاتش خرد برد پى ، اگر رسد خس بقعر دريا ) بلكه رسيدن خس بقعر دريا محال عادى است و پى بذات حق محال عقليست .
[ سوره النحل ( 16 ) : آيه 75 ]
ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلاً عَبْداً مَمْلُوكاً لا يَقْدِرُ عَلى شَيْءٍ وَ مَنْ رَزَقْناهُ مِنَّا رِزْقاً حَسَناً فَهُوَ يُنْفِقُ مِنْهُ سِرًّا وَ جَهْراً هَلْ يَسْتَوُونَ الْحَمْدُ لِلَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْلَمُونَ ( 75 )
مثل مىزند خداوند تبارك و تعالى دو فرد انسان را كه يكى از آنها غلام مملوك است كه مولاى او جلوگيرى كرده و قدرت بر هيچ امر ندارد و ديگرى در كمال آزادى متنعم بنعم الهى است و رزق واسع حلال طيّب به او عنايت فرموده و انفاق مىكند ببندگان خداوند هم در خفاء و سرّ و هم علنا و جهرا آيا اين دو نفر مساوى هستند البته مساوى نيستند حمد مختصّ به خداوند است كه هر كه را به اندازه قابليت موافق حكمت عنايت مىكند بلكه اكثر ناس نميدانند ، اين مثال ممكن است براى فرق بين مؤمن و كافر باشد كه مؤمن مشمول الطاف الهيّه هدايت بدين حق و توفيق باعمال صالحه و اخلاق فاضله در دنيا و بمثوبات اخرويه و فيوضات الهيه در آخرت و كافر مبتلاى بشرك و كفر و اعمال سيئه و اخلاق رذيله در دنيا و عقوبات و عذابهاى اخرويه در آخرت و ممكن است براى فرق بين عبادت خداوند متعال كه مستجمع جميع كمالات و منزّه از جميع عيوب و نواقص و مفيض على الاطلاق است و الهه مشركين از اصنام و جمادات و نباتات و حيوانات و شمس و كواكب و آتش و غير اينها كه لا يضرّ و لا ينفع و لا يقدر على شىء باشد
ضَرَبَ اللَّهُ مَثَلًا
براى تشبيه معقول بمحسوس
عَبْداً مَمْلُوكاً لا يَقْدِرُ عَلى شَيْءٍ
حتى در افعال مختصه به خود از خواب و خوراك و ازدواج تمام در تحت اراده مولى است
وَ مَنْ رَزَقْناهُ مِنَّا رِزْقاً حَسَناً
كه با كمال وسعت و عزّت و مكنت و ثروت زندگانى مىكند
يُنْفِقُ مِنْهُ سِرًّا وَ جَهْراً
به زير دستان و فقراء و ارباب حاجات هم در سرّ به نحوى كه طرف متوجّه نشود و هم در علن كه سؤال كند يا مشاهده شود يا منفق را بشناسد
هَلْ يَسْتَوُونَ
در عزت و احترام در نزد مردم الحمد للَّه حمد