[ سوره الحجر ( 15 ) : آيه 12 ]
كَذلِكَ نَسْلُكُهُ فِي قُلُوبِ الْمُجْرِمِينَ ( 12 ) همين نحو ما سلوك ميدهيم او را در قلوب مجرمين اختلاف شد بين مفسرين در مرجع ضمير نسلكه بسيارى گفتند مرجع آن قرآنست كه ذكر باشد كه در آيه قبل اشاره شده بود كه فرمود : إِنَّا نَحْنُ نَزَّلْنَا الذِّكْرَ يعنى آيات قرآن را گوشزد آنها ميكنيم و مطالب او را در قلب آنها وارد ميكنيم و اين تفسير از جهاتى بعيد ميايد زيرا اولا با كلمه ( كذلك ) مناسبت ندارد ، و ثانيا سلوك در قلوب اختصاص بمجرمين ندارد البته در قلوب مؤمنين بهتر و بيشتر وارد مىشود ، و ثالثا با آيات ديگر منافات دارد كه ميفرمايد : لَهُمْ قُلُوبٌ لا يَفْقَهُونَ بِها وَ لَهُمْ أَعْيُنٌ لا يُبْصِرُونَ بِها وَ لَهُمْ آذانٌ لا يَسْمَعُونَ بِها أُولئِكَ كَالْأَنْعامِ بَلْ هُمْ أَضَلُّ أُولئِكَ هُمُ الْغافِلُونَ اعراف آيه 178 . و بعضى گفتند مرجع استهزاء است عقوبة لكفرهم اينهم مناسبت ندارد كه خداوند در قلب آنها سلوك دهد استهزاء بانبياء را ، و آنچه به نظر ميرسد و اللَّه العالم اينكه همان معامله كه با كفار دوره انبياء سلف كرديم با مجرمين زمان حضرت رسالت ميكنيم چنانچه ميفرمايد : وَ جَعَلْنا قُلُوبَهُمْ قاسِيَةً الاية مائده آيه 16 و نيز ميفرمايد : وَ نَذَرُهُمْ فِي طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ انعام آيه 110 و ميفرمايد : اللَّهُ يَسْتَهْزِئُ بِهِمْ وَ يَمُدُّهُمْ فِي طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ بقره آيه 14 و غير اينها و مكرر گفتهايم كه هيچ فعلى در خارج حتى افعال اختياريه عباد تحقق پيدا نميكند تا موافق با مشيت حق نباشد و اين موجب جبر نميشود ، زيرا معنى اين نيست كه چون مشيت حق تعلّق