تخطي إلى المحتوى الرئيسي

اطيب البيان في تفسير القرآن ( فارسى ) — صفحة 235

مساهمون:

ص٢٣٥
باطل است كه گفتند .
لَوْ شاءَ اللَّهُ ما أَشْرَكْنا
بلى چون بسوء اختيار خود اختيار توحيد و ايمان نميكنيد و خداوند هم شما را مجبور بايمان نكرده بشرك باقى ميمانيد
وَ لا آباؤُنا
آنها هم بسوء اختيار خود در شرك زيست كردند
وَ لا حَرَّمْنا مِنْ شَيْءٍ
كه بعضى حيوانات را بر خود حرام كردند يا بر زنهاى خود كه اين هم بدون مدرك است و بدعت در دين است فقط به مجرد خيال و گمان و حدس و تخمين است و اين همان قياس و استحساناتيست كه عامه مدرك احكام قرار داده‌اند .
كَذلِكَ كَذَّبَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ
كه قول بجبر نه فقط مقاله مشركين زمان نبى صلّى اللَّه عليه و آله و سلّم بود بلكه كفار زمان انبياء سلف هم اين مقاله را داشتند و در اثر آن تكذيب انبياء كردند كه خدا نميخواهد ما ايمان بياوريم
حَتَّى ذاقُوا بَأْسَنا
بأس عذاب و بليات دنيويست كه بر امم سابقه نازل شده مثل غرق قوم نوح و فرعونيان و نزول باد بر قوم عاد و صاعقه بر ثمود و نزول حجاره بر قوم لوط و صيحه بر قوم شعيب و ابابيل بر لشگر ابرهه و غير اينها و اين جمله تخويف و انذار است بر مشركين كه اگر ايمان نياوريد به اين نوع عذابها بسا گرفتار خواهيد شد چنانچه بقتل و اسارت مبتلا شدند .
قُلْ هَلْ عِنْدَكُمْ مِنْ عِلْمٍ
كدام پيغمبرى و كدام دليل عقلى بر شرك داريد اگر مدركى داريد
فَتُخْرِجُوهُ لَنا
بيان كنيد تا ما هم با شما موافقت كنيم ابدا هيچ عقلى حكم بشرك نميكند با اين همه ادله عقليه بر توحيد و هيچ نبيّى دستور نداده اولين مقاله انبياء توحيد و نفى شرك بوده .
إِنْ تَتَّبِعُونَ إِلَّا الظَّنَّ
كه ظن ابدا اعتبارى ندارد بخصوص در باب عقائد كه تا يقين پيدا نشود عقيده تحقق پيدا نميكند
وَ إِنْ أَنْتُمْ إِلَّا تَخْرُصُونَ
فقط حدس و تخمين و خيال‌بافيست .